Góc nhìn chứng khoán: Thanh khoản sụt giảm - Tốt hay xấu?

Người quan sát

06:00 06/04/2015

BizLIVE - Một thực tế rất hay gặp trên thị trường, là ở quanh vùng đỉnh, thanh khoản thường lớn nhất và ở quanh vùng đáy, thanh khoản là nhỏ nhất.

Góc nhìn chứng khoán: Thanh khoản sụt giảm - Tốt hay xấu?

Ảnh minh họa.

Rốt cục những ám ảnh về quá trình dò đáy của VN-Index đã tạm thời giảm bớt trong tuần rồi, khi chỉ số được chặn đà rơi tại 538 điểm. Về mặt kỹ thuật vẫn chưa có những dấu hiệu chắc chắn về một khả năng tạo đáy ở mức này.

Những nghi ngờ chủ yếu liên quan đến vấn đề thanh khoản suy yếu quá mức trong những phiên phục hồi. Chẳng hạn VN-Index tăng ngày 2/4 chỉ có gần 85,1 triệu cổ phiếu được khớp lệnh hay như phiên ngày 3/4 còn thấp hơn nữa vớihơn 69,5 triệu cổ phiếu.

Tuy nhiên một thực tế rất hay gặp trên thị trường, là ở quanh vùng đỉnh, thanh khoản thường lớn nhất và ở quanh vùng đáy, thanh khoản là nhỏ nhất. Các phiên phục hồi với thanh khoản kém không được đánh giá cao trên phương diện kỹ thuật, nhưng điều quan trọng hơn không phải là ở khối lượng, mà là ở sự thay đổi về đánh giá thị trường của nhà đầu tư. Đó mới là nguồn gốc của thanh khoản.

Tại vùng đỉnh, sự lạc quan lan tràn và được cổ vũ bằng những tin tốt xuất hiện. Thanh khoản lớn một mặt thể hiện sức mua tốt, nhà đầu tư lạc quan tung tiền vào mua càng ngày càng lớn.

Mặt khác, nếu như tất cả các nhà đầu tư đều lạc quan và mua vào, ai sẽ là người bán ra với khối lượng lớn như vậy? Rõ ràng là cứ mỗi cổ phiếu được mua vào sẽ có 1 cổ phiếu được bán ra tương ứng.

Ngược lại, tại vùng đáy, sau những phiên sụt giảm mạnh với thanh khoản cao, thị trường thường xuất hiện những phiên chững đà giảm hoặc tăng với thanh khoản cạn kiệt. Nếu như nỗi sợ hãi ngày càng lớn, điều gì khiến thanh khoản giảm đi?

Tương quan này về khối lượng thường đúng nếu một xu hướng đã được định hình, tức là khi những đánh giá về rủi ro/cơ hội của nhà đầu tư đã khá đồng nhất. Đó là nguyên nhân tại sao khi xu thế giảm càng dài, quán tính giảm sẽ ngày càng tăng và mức độ giảm ngày càng mạnh.

Tốc độ tăng dần này xuất phát từ cảm giác bị thuyết phục về xu hướng lớn dần lên trong cộng đồng đầu tư. Khi càng ngày càng có nhiều người thừa nhận một xu thế giảm và những hi vọng liên tiếp thất bại, áp lực bán ra sẽ tăng theo.

Điều duy nhất khiến quán tính này giảm đi chỉ có thể là áp lực bán giảm. Áp lực bán giảm lại chỉ có thể xuất phát từ nguyên nhân, hoặc những người cần bán đã bán xong; hoặc nhà đầu tư chấp nhận thua lỗ và phó mặc cho biến động thị trường; hoặc từ sự do dự sợ phải bán đúng đáy; hoặc tổng hợp của cả ba yếu tố trên.

Vì thế trong một xu thế giảm đã định hình và kéo dài, quán tính giảm chững lại và thanh khoản thu hẹp là dấu hiệu tích cực chứ không phải tiêu cực. Câu chuyện còn lại là liệu quá trình tích lũy cạn kiệt thanh khoản sẽ kéo dài bao lâu, tức là điều kiện đủ để hình thành một đáy vững chắc.

Những phiên tăng như hai ngày cuối tuần vừa rồi có thanh khoản thấp hoàn toàn xuất phát từ việc sức mua chưa tăng trở lại trong khi áp lực bán đã giảm đi. Người mua cũng lo sợ vướng vào một cái bẫy tăng giá trong khi những người mới thoát ra vẫn chưa kịp hoàn hồn. Chuyển đổi tâm lý từ bi quan sang bình tĩnh và từ bình tĩnh sang lạc quan là một quá trình chứ không phải một thời điểm.

Nếu nhìn vào quá khứ gần nhất là đáy tháng 12/2014, quá trình tích lũy cạn kiệt có khối lượng giao dịch trung bình 5 phiên bằng khoảng 70% khối lượng trung bình 20 phiên. Vì thế những phiên giao dịch với thanh khoản rất thấp như ngày 3/4 là điều hết sức bình thường, thậm chí có thể còn kéo dài nữa.

NGƯỜI QUAN SÁT

Bảng giáThị trường

VN-Index 722.14 ▲ 2.58 (0.36%)

 
VN-Index 722.14 2.58 0.36%
HNX-Index 91.37 1.47 1.61%
UPCOM 57.52 -0.14 -0.25%
DJIA 16,038.48 11.43 0.07%
Nasdaq 4,286.74 2.99 0.07%
Nikkei 225 16,122.71 -881.59 -5.47%
FTSE 100 5,632.19 -57.17 -1.02%

BizLIVE - Gặp gỡ