Định giá cổ tức

TS. Đinh Thế Hiển

08:25 19/05/2016

TS. Đinh Thế Hiển, chuyên gia kinh tế đã cso bài viết chia sẻ về vấn đề chia cổ tức của các doanh nghiệp (DN) trong nước cũng như trên thế giới.

Định giá cổ tức

Ảnh minh họa.

Apple, Microsoft cũng không chia cổ tức

Cách đây 5 năm, khi lượng tiền mặt của Apple lên đến 75 tỷ USD, đã có thông tin về việc một số NĐT của tập đoàn sản xuất iPhone, iPad, Macbook bắt đầu đòi chia cổ tức nhưng không đi đến đâu. Nhờ liên tục ăn nên làm ra, lượng tiền mặt của Apple đã vượt mốc 200 tỷ USD vào năm ngoái.

Và mới đây, Tập đoàn đầu tư Berkshire Hathaway của huyền thoại Warren Buffett lần đầu tiên chi tiền mua CP của Apple. Khi Warrent Buffet chi ra 1,1 tỷ USD mua 9,8 triệu CP Apple, người ta nói nhiều đến khả năng tăng trưởng của tập đoàn có biệt danh “Táo khuyết”, thay vì chỉ đề cập đến núi tiền mặt họ đang sở hữu. Một người khổng lồ khác trong lĩnh vực công nghệ là Microsoft cũng nhiều năm liền không chia cổ tức ngay cả giai đoạn hoàng kim của mình. Trong khi đó, cổ tức tiền mặt lại là vấn đề rất được quan tâm và ủng hộ tại TTCK Việt Nam.

TTCK Việt Nam nếu có càng nhiều DN có khả năng tăng trưởng mạnh sẽ thu hút thêm nguồn vốn dài hạn, lúc đó DN sẽ không quá lo lắng về việc phải trích nguồn lợi nhuận để chia cổ tức tiền mặt nữa, thay vào đó tập trung tái đầu tư sinh lời, qua đó giúp giá trị vốn hóa của DN tăng trưởng mạnh và tất nhiên cổ đông cũng được hưởng lợi. 
Sự khác biệt ở đây là gì? Cổ tức là phần thu nhập quan trọng của các cổ đông, nhưng thu nhập cũng có khả năng đến từ chênh lệch giá CP. Dù không chia cổ tức nhưng giá CP của Apple, Microsoft vẫn tăng trong nhiều năm. Cổ đông cần tiền có thể bán đi và thu được cả vốn lẫn lãi. TTCK định giá những CP này rất chuẩn xác, nên giá trị vốn hóa tăng tương ứng với khả năng tăng trưởng, nhiều khi còn vượt trội, nghĩa là công ty tăng trưởng 20% nhưng giá CP có thể tăng 30% hoặc hơn. Có thể ví von những trường hợp này giống như việc công ty thay vì trực tiếp chia cổ tức thì lại gián tiếp để thị trường định giá và tạo ra thu nhập cho cổ đông.

Sau khi nhận được cổ tức cổ đông sẽ làm gì? Ở đây không bàn đến việc số đông sử dụng cổ tức để phục vụ cho những nhu cầu như mua sắm, hay một mục đích tiêu xài khác để phục vụ cho cuộc sống. Không ít NĐT có xu hướng sử dụng cổ tức nói riêng và phần lợi nhuận từ TTCK nói chung để tái đầu tư. Giữa NĐT và DN ai có khả năng sinh lời tốt hơn? Dù không phải tuyệt đối nhưng rõ ràng DN với năng lực chuyên môn, kinh nghiệm thường sẽ sử dụng tiền hiệu quả hơn? Đó là một trong những nguyên nhân quan trọng lý giải vì sao DN không chia cổ tức, nhưng cổ đông, NĐT vẫn tin tưởng và giá CP liên tục tăng.

Giữ vốn tái đầu tư

Trở lại với TTCK Việt Nam, câu hỏi đặt ra là vì sao những DN chia cổ tức bằng CP thường bị phản đối, trong khi NĐT lại thích tiền mặt hơn? Giai đoạn thị trường bùng nổ 2006-2007, DN liên tục chia cổ tức bằng CP và phát hành CP thưởng nhằm mục đích tăng vốn, tuy nhiên việc sử dụng vốn không hiệu quả, đặc biệt là tập trung quá nhiều vào việc đầu tư tài chính lướt sóng trên sàn CK, dẫn đến năm 2008 thua lỗ nặng nề. Nhẹ hơn thì có lãi nhưng không được như kỳ vọng.

Lúc này giải pháp chia cổ tức bằng CP lại được một vài DN sử dụng nhưng không phải với mục tiêu tăng vốn mà để bảo toàn lượng tiền mặt. Cũng có trường hợp lợi nhuận của DN ảo, BCTC bị xào nấu nên không có tiền để chia cổ tức, cuối cùng cũng phải lựa chọn giải pháp chia cổ tức bằng CP. Đây chính là nguyên nhân quan trọng khiến NĐT mất niềm tin, dù như đã phân tích đây là một giải pháp tốt cho sự phát triển của DN.

Trong nửa thập niên qua, nhiều DN đã nỗ lực chia cổ tức bằng tiền mặt nhằm khẳng định vị thế của mình, đồng thời đảm bảo nguồn thu nhập cho cổ đông khi TTCK của Việt Nam đôi khi có những biến động thất thường và rủi ro, nghĩa là CP tốt cũng có thể giảm mạnh khi thị trường chung bị bán tháo. Dù vậy, sau một giai đoạn đối mặt với nhiều thách thức các DN đã tồn tại và vươn lên, nhu cầu đầu tư mở rộng quy mô tăng cường năng lực cạnh tranh là rất rõ ràng. Hiện tại, nhu cầu này còn cấp thiết hơn nữa khi nền kinh tế ngày càng hội nhập, sự khốc liệt đến với thị trường trong nước. Việc chia cổ tức bằng tiền mặt kết hợp với CP và chia thưởng bằng CP là một tín hiệu tích cực.

Nhìn lại trong 2 năm gần đây, một số DN đã sử dụng cách làm này và hiệu quả phần lớn là tích cực: giá CP vẫn tăng, đồng thời DN vẫn duy trì được đà tăng trưởng. Hầu hết những DN áp dụng cách này đều có vị thế lớn đầu ngành. Hiểu một cách đơn giản, đây là cách thức để NĐT tập làm quen trở lại với việc DN có thể sử dụng hình thức chia cổ tức bằng CP nhiều hơn nữa.

Trên TTCK hiện nay đã hình thành một nhóm chưa nhiều những DN đầu ngành có vị thế lớn thu hút NĐT, đặc biệt là các tổ chức, mua với tầm nhìn dài hạn và hy vọng vào tiềm năng tăng trưởng trong 5-10 năm. Nghĩa là trong ngắn hạn, tính theo từng năm họ không có quá nhiều nhu cầu về việc được hưởng cổ tức với những DN này khi hiệu quả sử dụng vốn đã được chứng minh tiềm năng tăng trưởng về mặt dài hạn cũng khá rõ ràng. Nếu nguồn lợi nhuận làm ra theo từng năm được giữ lại và tái đầu tư, khả năng tăng trưởng có khi còn tốt hơn những gì đã xảy ra trong lịch sử.

Tôi hoàn toàn tán thành với ý kiến của chuyên gia kiểm toán Bùi Đăng Bảo về việc hình thức chia cổ tức kết hợp giữa tiền mặt và CP cũng như chia thưởng không thể triển khai một cách đại trà. Và trong thời gian tới, TTCK Việt Nam còn non trẻ nên cần nhiều thời gian để phân hóa những CP lớn hoạt động hiệu quả với phần còn lại, đồng thời NĐT cũng phải có thêm thời gian để bổ sung những nhìn nhận, phán đoán của mình. Chưa kể, nếu DN sử dụng hình thức này trong phạm vi đại trà sẽ trở thành con dao 2 lưỡi vì thiệt hại đầu tiên chính là DN. Nói tóm lại, xu hướng chia cổ tức bằng CP nếu quay trở lại một cách thận trọng, hợp lý sẽ là điều tích cực cho nền kinh tế để hội nhập và TTCK.

Theo Báo Sài Gòn Đầu Tư

Bảng giáThị trường

VN-Index 719.26 ▼ -4.26 (-0.59%)

 
VN-Index 719.26 -4.26 -0.59%
HNX-Index 90.54 -0.84 -0.92%
UPCOM 57.33 0.12 0.2%
DJIA 16,038.48 11.43 0.07%
Nasdaq 4,286.74 2.99 0.07%
Nikkei 225 16,122.71 -881.59 -5.47%
FTSE 100 5,632.19 -57.17 -1.02%

BizLIVE - Gặp gỡ