Chứng khoán Trung Quốc: Khi thị trường niềm tin đổ vỡ

Hoàng Nam

09:42 13/07/2015

Hiện vẫn còn có nhiều giả thuyết về lý do thực sự cho bong bóng chứng khoán Trung Quốc, nhưng tất cả các chuyên gia đều đồng ý rằng niềm tin của nhà đầu tư đóng vai trò chủ chốt cho cuộc khủng hoảng hiện nay.

Chứng khoán Trung Quốc: Khi thị trường niềm tin đổ vỡ

Ảnh minh họa.

Sau khi tăng mạnh gần 100% kể từ cuối năm 2014, chỉ số chứng khoán Thượng Hải (Shanghai Composite Index) mất khoảng 1/3 giá trị chỉ trong vài phiên giao dịch. Chính phủ Trung Quốc đã dùng nhiều biện pháp ngăn chặn đà đi xuống này, nhằm duy trì sự tăng trưởng thị trường

Nhưng tại sao nhiều nhà đầu tư vẫn cho rằng chứng khoán Trung Quốc chỉ đang tạm điều chỉnh trước khi tăng tiếp, bất chấp việc nhiều chuyên gia chỉ ra các dấu hiệu rõ ràng của một bong bóng tài sản điển hình? Không có câu trả lời chính xác cho nghi vấn trên, nhưng những chuyên gia kinh tế đã đưa ra một vài giả thuyết.

Lý do đầu tiên mà các chuyên gia nhắc đến là tình trạng đầu cơ. Đây là điều thường xảy ra khi nhà đầu tư mua tài sản nhiều hơn bởi họ nhận định chúng có giá trị hoặc có thể bán lại với giá cao.

Hãy tưởng tượng các nhà đầu tư mua một cổ phiếu giá 25 USD khi giá trị thực trong dài hạn chỉ là 20 USD bởi họ tin rằng sẽ có nhà đầu tư khác mua lại với giá 30 USD trong ngắn hạn. Đây là điển hình của việc đầu cơ, hay còn được biết đến dưới học thuyết “sự điên rồ tăng dần” (The Greater Fool Theory).

Các chuyên gia kinh tế từlâu đã cho rằng tình trạng đầu cơ sẽ khó tồn tại nếu tất cả nhà đầu tư đều dựa trên phân tích logic khi tham gia thị trường. Vì vậy, tình trạng đầu cơ hiện nay chủ yếu là do nhà đầu tư bị vây quanh bởi quá nhiều những nhà đầu cơ.

Khi xu thế bong bóng đã thành hình, nhà đầu tư chỉ có 2 lựa chọn, đầu tư theo nhà đầu cơ để kiếm lời hoặc đứng ngoài nếu như không muốn bị lỗ. Do không có nhiều kênh đầu tư, khoản lợi nhuận khổng lồ mà chứng khoán Trung Quốc mang lại khiến người dân nước này khó cưỡng lại được.

Nguyên nhân thứ 2 được đưa ra là tâm lý đám đông. Hãy tưởng tưởng nhà đầu tư đang đi trên đường và có một số người bỏ chạy hướng ngược lại, nhà đầu tư sẽ tạm dừng để suy nghĩ xem điều gì đang xảy ra. Trong trường hợp tất cả mọi người đều chạy theo hướng ngược lại thì chắc chắn nhà đầu tư này cũng sẽ chạy theo còn suy nghĩ thì để tính sau.

Hầu hết các nhà đầu tư đều e ngại trở thành người tiên phong bởi dù có lợi nhuận cao nhưng rủi ro cũng rất lớn. Tương tự như vậy, họ cũng không muốn trở thành người sau cùng tham gia, hoặc thoát hẳn ra ngoài cuộc chơi. Vì vậy, việc đầu tư theo số đông được ngộ nhận là an toàn. Điều này khiến việc đầu tư cổ phiếu tại Trung Quốc có xu hướng cảm tính hơn là dựa vào những phân tích .

Tất cả nhà đầu tư đều cho rằng mình không phải người tham gia cuối cùng và bong bóng tiếp tục phình to hơn cho đến khi bất thình lình đổ vỡ. Đến thời điểm này, mọi người lại thi nhau bán ra theo số đông và hy vọng không trở thành người sau cùng. Tại một thị trường có phần lớn là nhà đầu tư cá nhân với 66% chưa tốt nghiệp cấp 3 và 6% thất học, tình trạng bầy đàn là điều dễ hiểu.

Lý do thứ 3 được đưa ra là kỳ vọng của nhà đầu tư. Đôi khi, diễn biến trên thị trường được nhà đầu tư nhận định là “xu hướng”, “xu thế”… và dự kiến cổ phiếu sẽ đi theo đánh giá này. Tuy nhiên, đây có thể chỉ là những kỳ vọng thái quá của nhà đầu tư, bởi ngay cả những chuyên gia kỹ thuật giỏi nhất cũng không dám đảm bảo tính chính xác tuyệt đối của dự báo.

Để có thể đưa ra được một dự báo chính xác về một cổ phiếu trong ngắn hạn cần sự tính toán chi tiết, tỉ mỉ cùng với lượng thông tin khổng lồ. Điều này không thể dễ dàng diễn giải chỉ qua vài dòng giải thích, suy luận cũng như biểu đồ.

Một ví dụ rõ ràng là bong bóng bất động sản tại Mỹ năm 2007, trước khi xảy ra khủng hoảng tài chính 2008. Hầu hết các môi giới nhà đất, nhà đầu tư, chuyên gia lúc đó đều cho rằng giá bất động sản tại Mỹ sẽ bước sang một ngưỡng mới cao hơn giá cũ. Đây là một phần nguyên nhân thúc đẩy việc cho vay bất động sản thế chấp, khiến bong bóng ngày càng phình to.

Điều tương tự cũng đang xảy ra với chứng khoán Trung Quốc khi nhà đầu tư cho rằng thị trường sẽ bước sang một ngưỡng giá mới. Thậm chí ngay cả chính phủ nước này cũng tham gia thúc đẩy thị trường, khiến niềm tin của nhà đầu tư trở nên thái quá. Điều này được thể hiện rõ khi thị trường bị ảnh hưởng chủ yếu bởi các chính sách hỗ trợ của chính phủ thay vì các phân tích kỹ thuật.

Rõ ràng là nhà đầu tư sẽ an tâm mua vào dù giá thực tế không cao như vậy, bởi họ tin chính quyền Bắc Kinh sẽ giải cứu thị trường bằng bất cứ giá nào. Khi niềm tin, hay sự kỳ vọng thái quá này bị đổ vỡ, những số liệu kỹ thuật thực tế đã khiến nhà đầu tư lo sợ và bán tháo hàng loạt.

Nguyên nhân tiếp theo được đưa ra là kỳ vọng các tài khoản mở mới trên thị trường sẽ tiếp tục thúc đẩy nhu cầu. Nhà đầu tư cho rằng những người chơi chứng khoán mới sẽ cung cấp thêm dòng vốn cho tăng trưởng của thị trường. Tuy nhiên, rất khó để xác định con số nhà đầu tư mới bởi các tài khoản mới mở chưa chắc đã được giao dịch bởi người chơi chứng khoán lần đầu.

Việc dự đoán sai lầm số lượng nhu cầu mới trên thị trường có thể khiến các cổ phiếu bị làm giá quá cao dẫn đến sụp đổ. Dự đoán của các nhà đầu tư không phải không có cơ sở khi Trung Quốc có tỷ lệ người mới giàu rất cao, trong khi không có nhiều kênh để đầu tư và thị trường bất động sản thì đang trầm lắng.

Ngoài ra, nhiều chuyên gia cho rằng chính sách của chính phủ Trung Quốc là nguyên nhân chính khiến thị trường chứng khoán tăng tốc phi mã. Với tỷ lệ nợ xấu cao, chính quyền Bắc Kinh đang muốn sử dụng kênh chứng khoán là nơi để các doanh nghiệp thu hút vốn và trả nợ. Việc đảo nợ thông qua các khoản vay của ngân hàng đang làm hệ thống tài chính của nước này rủi ro hơn, vì vậy các nhà lãnh đạo cấp cao sử dụng chứng khoán làm biện pháp giải quyết vấn đề.

Hàng loạt những động thái cũng như tuyên bố của các quan chức đã kích thích thị trường. Nhà đầu tư nước ngoài được phép tham gia sâu rộng hơn, quy định giao dịch ký quỹ được nới lỏng, tính thanh khoản được thúc đẩy bởi các quỹ đầu tư có sự hậu thuẫn từ nhà nước. Tuy nhiên, một số chuyên gia cho rằng các nhà hoạch định chính sách nên cải cách các tập đoàn quốc doanh và mở rộng khu vực tư nhân thay vì dùng nguồn lực nhà nước để thúc đẩy bong bóng chứng khoán.

Hiện vẫn còn có nhiều giả thuyết về lý do thực sự cho bong bóng chứng khoán Trung Quốc, nhưng tất cả các chuyên gia đều đồng ý rằng niềm tin của nhà đầu tư đóng vai trò chủ chốt cho cuộc khủng hoảng hiện nay. Đây là yếu tố rất khó để xác định, phân tích và dự đoán.

Niềm tin của nhà đầu tư đôi khi diễn biến theo hướng không ai ngờ tới. Vì vậy, chính phủ Trung Quốc chắc chắn sẽ rất đau đầu để giải quyết bong bóng chứng khoán do chính mình góp phần xây dựng nên, còn nhà đầu tư cũng đã nhận ra rằng đây là thời điểm quá muộn để thoát khỏi cuộc chơi.

Theo NDH

Bảng giáThị trường

VN-Index 935.16 ▼ -0.69 (-0.07%)

 
VN-Index 935.16 -0.69 -0.07%
HNX-Index 111.61 0.14 0.13%
UPCOM 54.66 0.31 0.56%
DJIA 24,508.66 -76.77 -0.31%
Nasdaq 6,856.53 -19.27 -0.28%
Nikkei 225 22,553.22 -141.23 -0.63%
FTSE 100 7,450.87 2.75 0.04%
Thăm dò ý kiến
Năm 2018, kênh đầu tư nào sẽ sinh lợi nhất?

Emagazine