Vụ án hơn 530 m3 gỗ trắc tại Quảng Trị: Đừng hình sự hóa và đẩy doanh nghiệp vào thế phá sản

Nguyễn Bảo Châu

07:00 10/05/2016

BizLIVE - Sau gần 19 tháng kể từ ngày Tòa án nhân dân (TAND) TP. Đà Nẵng tuyên hoãn phiên tòa để cơ quan điều tra điều tra bổ sung thì mới đây, ngày 6/5, TAND TP. Đà Nẵng đã đưa ra xét xử công khai sơ thẩm vụ án "buôn lậu gỗ trắc" xảy ra ở tỉnh Quảng Trị. Mặc dù vụ án không có nhiều những tình tiết phức tạp nhưng cũng đã kéo dài gần 5 năm và qua 2 lần xét xử vẫn chưa đưa ra được quyết định cuối cùng…

Vụ án hơn 530 m3 gỗ trắc tại Quảng Trị: Đừng hình sự hóa và đẩy doanh nghiệp vào thế phá sản

Bị cáo Trương Huy Liệu: “Không có gỗ lậu thì làm sao có hành vi buôn lậu”. Ảnh N.B.C

“Tranh tụng” trong ngành hải quan
Theo bản cáo trạng của VKSNDTC do ông Nguyễn Duy Giang, Kiểm sát viên VKSNDTC - Vụ trưởng ký ngày 25/1/2016, truy tố hai vợ chồng ông Trương Huy Liệu - Giám đốc Công ty TNHH MTV Ngọc Hưng (Công ty Ngọc Hưng - có trụ sở tại tỉnh Quảng Trị) và bà Trần Thị Dung (vợ ông Liệu) về tội “buôn lậu”; các bị cáo Đỗ Lý Nhi, Lê Xuân Thành (Cục Hải quan tỉnh Quảng Trị) và Đỗ Danh Thắng (Cục Hải quan TP. Đà Nẵng) bị truy tố tội “thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng”.
Theo cáo trạng, ngày 17/12/2011, Công ty Ngọc Hưng nhận lô gỗ chở trong 13 xe từ Lào tại cửa khẩu Lao Bảo (Quảng Trị). Sau khi làm thủ tục khai báo hải quan và đóng thuế, Công ty tiếp tục vận chuyển lô gỗ này về cảng Cửa Việt làm thủ tục tái xuất sang Hồng Công (Trung Quốc)
Hai ngày sau, Công ty Ngọc Hưng xếp lô gỗ này vào 22 container đưa vào cảng Đà Nẵng để xếp xuống tàu chờ thủ tục xuất cảng. Tại đây, toàn bộ lô gỗ bị Cục điều tra chống buôn lậu (Tổng cục Hải quan) bắt giữ. Bản thân ông Liệu bị khởi tố và vị cơ quan cảnh sát điều tra (CSĐT) bắt tạn giam về hành vi “buôn lậu”. Hơn 1 năm bị bắt giam, ông Liệu mới được cho tại ngoại.
Cáo trạng đã viện dẫn, “ông Trương Huy Liệu chỉ đạo nhân viên Công ty Ngọc Hưng làm giả hồ sơ, tài liệu, sau đó sử dụng bộ hồ sơ này để nhập khẩu, xuất khẩu 614,672 m3 gỗ không rõ nguồn gốc, xuất xứ theo quy định của pháp luật, trị giá 63.619.706.500 đồng”.
Bà Dung “có hành vi góp sức cho Trương Huy Liệu” nên cũng bị khởi tố cùng chồng về hành vi trên. Riêng các bị cáo khác như công Đỗ Lý Nhi, Lê Xuân Thành được giao nhiệm vụ kiểm hoá lô hàng xuất khẩu “đã không làm đầy đủ trách nhiệm được giao”; ông Đỗ Danh Thắng cũng “không làm hết trách nhiệm” và bị truy cứu trách nhiệm hình sự…
Tại phiên tòa, các bị cáo bác bỏ toàn bộ cáo trạng và cho rằng cơ quan ban hành cáo trạng đã làm trái pháp luật. Các bị cáo Đỗ Lý Nhi, Lê Xuân Thành và Đỗ Danh Thắng đều kêu oan và cho rằng mình đã làm tròn trách nhiệm bổn phận của công chức, viên chức. Bị cáo Đỗ Lý Nhi nói: “Tôi đã làm đúng, làm tròn nhiệm vụ do cấp trên giao. Chính những người buộc tội cho tôi mới làm trái pháp luật”.
Thẩm phán Nguyễn Thị Cảnh làm chủ tọa phiên tòa đã cho các bị cáo, người đại diện các cơ quan liên quan trả lời rõ những quan điểm của mình trong vụ án. Ông Phạm Văn Minh - Đội phó Đội chống buôn lậu miền Trung (đại diện cho Cục điều tra chống buôn lậu- Tổng cục Hải quan) cho rằng các bị cáo đã phạm tội như cáo trạng đã công bố.
Đáp lại, đại diện lãnh đạo các cơ quan như Chi cục hải quan cửa khẩu quốc tế Lao Bảo, Chi cục hải quan Cửa Việt, Cục hải quan Quảng Trị đều cho rằng, Công ty Ngọc Hưng và bản thân ông Liệu đã làm đúng pháp luật.
Ông Lưu Viết Hưng- đại diện Cục hải quan tỉnh Quảng Trị cho rằng Công ty Ngọc Hưng đã làm tờ khai hải quan đúng với số lượng gỗ đã nhập về và đã làm thủ tục nộp thuế hơn 3,2 tỷ đồng. Toàn bộ hồ sơ, hàng hóa đều hợp pháp”.
Ông Trương Quảng Long - đại diện Chi cục hải quan cửa khẩu quốc tế Lao Bảo cũng khẳng định: “Lô gỗ nhập từ Lào về của Công ty Ngọc Hưng được kê khai đóng thuế đúng theo các quy định của pháp luật. Đây là hàng hóa không cấm nhập khẩu, xuất khẩu nên không thể xem là lậu được”.
Khai trước Tòa, bị cáo Trương Huy Liệu tha thiết: “Không có gỗ lậu thì làm sao có hành vi buôn lậu Như vậy thì oan sai cho tôi quá”.
Những vấn đề khó làm rõ
Trong vụ án này, việc xác định khối lượng gỗ của Công ty Ngọc Hưng cũng đã rất khó khăn.
Công ty Ngọc Hưng lập tờ khai hải quan nhập khẩu cũng như xuất khẩu là 535 m3 (làm tròn số) gỗ trắc. Cáo trạng cho rằng lô gỗ 614 m3 (làm tròn số) và trong đó có 23 m3 (làm tròn số) gỗ giáng hương. Sở dĩ có con số khác biệt này là do cơ quan điều tra đã yêu cầu Viện Sinh thái và Tài nguyên sinh vật, giám định khối lượng.
Tranh luận về việc này, bị cáo Liệu cho rằng: “Theo quy định của Bộ Tư pháp thì Viện này không có tư cách pháp nhân về giám định tư pháp. Mặt khác, phương pháp giám định của Viện này cân gỗ lên để quy ra khối lượng là không tuân thủ các văn bản quy phạm pháp luật tại thời điểm đó. Do vậy, việc kiểm định này là không có căn cứ”.
Điều đẩy các cơ quan tham gia tố tụng trong vụ án này vào thế khó chính là việc cơ quan CSĐT đã ra quyết định bán toàn bộ lô gỗ vật chứng vụ án này.
Mặc dù vụ án đang trong giai đoạn điều tra nhưng ngày 10/1/2014, cơ quan CSGGT (C44 - Bộ Công an) quyết định bán lô gỗ vật chứng. Trung tâm Dịch vụ Bán đấu giá tài sản của Sở Tư pháp Hà Nội bán được gần 64 tỷ đồng, sau khi trừ các khoản chi phí còn 60,8 tỷ đồng;. Nói về việc số gỗ tang vật bị bán, ông Trương Huy Liệu cho rằng: “Tại thời điểm dó, theo giá thị trường thì lô gỗ trắc này bán được hơn 300 tỷ đồng”.
Do lô gỗ đã bị bán đi nên việc xác định khối lượng, dấu búa kiểm soát của nước sở tại…, sẽ khó mà thực hiện được.
Tòa trả hồ sơ lần thứ 2
Trước đó, vào ngày 7/5/2014, VKSNDTC có cáo trạng truy tố các bị cáo với các tội danh như đã nêu ở trên và chuyển hồ sơ sang TAND TP. Đà nẵng để xét xử.
Ngày 30 và 31/10/2014, TAND TP. Đà Nẵng xử sơ thẩm. Trong qía trình xét xử thấy không đủ chứng cứ để buộc tội các bị cáo nên đã hoãn phiên tòa và trả hồ sơ để cơ quan CSĐT điều tra bổ sung. Cho đến bây giờ phiên tòa mới được mở lại.
Sau một ngày xét xử, chiều cùng ngày, Chủ tọa phiên tòa Nguyễn Thị Cảnh tuyên hoãn phiên tòa và trả hồ sơ cho cơ quan điều tra để điều tra bổ sung những vấn đề cần được làm rõ.
Một số vấn đề cần được cơ quan CSĐT làm rõ như: Yêu cầu giám định lại lô gỗ để xác định chính xác khối lượng; giám định rõ dấu búa của cơ quan kiểm lâm sở tại; tính hợp pháp của việc bán lô gỗ vật chứng vụ án; có hay không ép cung nhân chứng Trần Đình Quang (một người liên quan đến vụ án) làm người này phải tự tử…
Trao đổi với phóng viên, ông Lê Văn Tới (nguyên Cục trưởng Cục Hải quan tỉnh Quảng Trị tại thời điểm xảy ra vụ án) thẳng thắn cho biết: “Tổng cục Hải quan cần có cái nhìn khách quan hơn để xử lý vụ việc này. Trước đó cơ quan hải quan đã nghiêng về nhận định lô gỗ được khai thác ở Việt Nam, nhưng không thể chứng minh được lại quay sang hướng điều tra doanh nghiệp làm giả hồ sơ để buộc tội. Như vậy là không có tính khách quan. Không nên hình sự hóa một việc hành chính dể đẩy doanh nghiệp vào thế phá sản”.

NGUYỄN BẢO CHÂU

BizLIVE - Gặp gỡ