Tin đồn xấu về nông sản thực phẩm, ai chịu trách nhiệm?

Hoàng Huy

16:49 19/05/2016

Gạo nấu thành cơm để lâu chuyển sang màu đỏ hay có hạt nhựa, sầu riêng có chất bảo quản gây ung thư, túi bao trái có chất cấm, trái cây Thái Lan có chất cấm… hàng loạt những thông tin không hay về nông sản thực phẩm đến tai người tiêu dùng. Con đường từ miệng đến bệnh tật vốn đã ngắn càng khiến cho người ta giật mình nghĩ đến chuyện tẩy chay, nếu không muốn “sớm về với đất”.

Tin đồn xấu về nông sản thực phẩm, ai chịu trách nhiệm?

Tin đồn sầu riêng có ngâm chất cấm khiến nhà vườn khốn đốn.

Từ gạo lạ

Gần đây, các phương tiện truyền thông phản ánh khá nhiều hiện tượng lạ về nông sản thực phẩm. Khai thác yếu tố lạ của truyền thông là chuyện không lạ, bởi nó khơi gợi sự tò mò của bạn đọc. Tuy nhiên, có những câu chuyện chỉ dừng lại ở yếu tố lạ mà không có lời giải thích của ngành chuyên môn, khiến người tiêu dùng hoang mang cực độ. Người sản xuất, chủ yếu là người dân, thiệt hại trăm đường.

Mới đây, bà Trương Thị Bé Đoan (50 tuổi, ngụ thôn Phước Thiện, xã Bình Hải, huyện Bình Sơn, tỉnh Quảng Ngãi) mua 10kg gạo với giá 11.000 đồng/kg từ xã Bình Phước. Sau khi đem về nhà, bà nấu khoảng 8kg thì phát hiện bất thường, gạo nấu xong thành cơm nát, để khoảng nửa giờ có hiện tượng chảy nhựa bên trong, cơm nhão nhoét. Người sau khi ăn cơm có hiện tượng mệt mỏi, nhức đầu. Khi xem lại gạo chưa nấu thì phát hiện có rất nhiều hạt nhựa gần giống hạt gạo. Đem đốt những hạt nhựa này, nó không cháy như hạt gạo bình thường mà chảy nước thành màu đen. Bài báo kết thúc bằng việc Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm Quảng Ngãi đã cử cán bộ xuống lấy mẫu tìm hiểu vụ việc.

Trước đó là câu chuyện gạo nấu thành cơm có màu đỏ như máu. Vào tháng 3.2016, một người tên Hùng (huyện Bình Chánh, TP.HCM) mua gạo Đài Loan về nấu cơm ăn. Do có việc, ông Hùng nấu cơm không ăn ngay mà để đến hai ngày sau. Khi đó, ông phát hiện số cơm còn lại trong nồi có màu đỏ như máu. Mặc dù đã được các chuyên gia hàng đầu giải thích hiện tượng này là do cơm để lâu, bị thiu, hoặc có chất anthocyanin - là hợp chất hữu cơ có màu đỏ tía, nếu chất này tự nhiên có trong gạo thì ăn vào rất tốt cho sức khỏe. Tuy nhiên, sau khi một số tờ báo thông tin, người dân TP.HCM không dám mua gạo Đài Loan về ăn nữa.

Đình đám nhất phải kể đến chuyện tin đồn ăn bưởi bị ung thư. Lời đồn này khiến cho nhà vườn thật sự khốn đốn vì bưởi bán chẳng ai mua, đành ngậm ngùi chặt bỏ. 

Cũng liên quan đến gạo, vào dịp Tết Nguyên đán vừa qua, một người dân ở Quảng Nam sau khi nhận gạo từ thiện về nấu ăn thì nhập viện. Những người xung quanh nấu cơm cho gia súc ăn thì chết 1 con heo, 2 con chó, 5 con gà khiến dư luận hoang mang cực độ. Kết quả phân tích từ Trung tâm Kỹ thuật tiêu chuẩn đo lường chất lượng 2 (đóng tại TP.Đà Nẵng) cho thấy, không có chất gây ngộ độc trong mẫu gạo từ thiện lấy ở xã Phước Trà, huyện Hiệp Đức, tỉnh Quảng Nam.

Đến trái cây có chất cấm

Hàng loạt các mặt hàng nông sản thực phẩm do người dân làm ra đều bị đồn đoán có chất cấm. Cách đây không lâu, nhà vườn điêu đứng vì tin đồn sầu riêng có chất cấm. Cụ thể là, để trái sầu riêng sớm chín, người ta ngâm sầu riêng vào nước có pha chất cấm, rằng chất cấm này có thể gây hại cho người tiêu dùng. Thông tin chưa được kiểm chứng, nhưng nó khiến cho người tiêu dùng sợ trái sầu riêng, báo hại sầu riêng ở Tiền Giang, Bến Tre rớt giá thảm hại. Gần đây nhất là thông tin các loại trái cây Thái Lan có nhiều dư lượng vượt ngưỡng cho phép.

Bao nhiêu công sức của người trồng đổ bỏ ven đường. Quá bức xúc, ông Đoàn Văn Khanh (ấp Mỹ Phú, xã Song Thuận, thành phố Mỹ Tho, Tiền Giang) quyết tâm nghiên cứu trái bưởi. Sau nhiều năm nghiên cứu, ông mở hẳn Công ty Sông Thuận chuyên chế biến các loại dược phẩm, sản phẩm từ bưởi. Ông nhớ lại: “Năm 2005, thấy nhà vườn khó khăn vì bưởi bán không được, với chút kiến thức về đông y, tôi biết bưởi có nhiều công dụng nên tìm cách học và chiết suất được tinh dầu từ bưởi để làm ra các sản phẩm”.

Thông tin thực phẩm bẩn, nội tạng hôi thối; chân gà có dòi; rau có thuốc trừ sâu; heo, trâu, bò nuôi bằng chất vỗ béo… hàng ngày nhan nhản trên các bản tin. Chính điều này làm cho người dân bất an khi ngồi vào mâm cơm. Ông Lương Ngọc Lân - Giám đốc Sở NN&PTNT Bạc Liêu - lý giải: “Hiện nay, Bạc Liêu đang hướng mạnh đến sản phẩm sạch, chất lượng, có nguồn gốc. Ngành nông nghiệp thường xuyên tăng cường kiểm tra các cơ sở, đơn vị cung cấp thực phẩm, hàng hóa nông sản nói chung. Tất cả đều hướng đến người tiêu dùng an toàn, người trồng có lãi cao nhất, bền vững nhất”.

Về những thông tin thực phẩm bẩn khiến người tiêu dùng bất an, thạc sĩ Trần Công Chánh - Chủ tịch Hội tâm lý Bạc Liêu - cho rằng, đó là do hiệu ứng đám đông gây nên. Tâm lý lo sợ bị bệnh, có hại cho sức khỏe khiến họ đồn đại lan truyền ra toàn xã hội. Điều này cần chấn chỉnh. Câu chuyện “chiếc chổi quét rau” vừa qua là một minh chứng. Nếu như người thực hiện biết được hậu quả của sản phẩm báo chí của mình và tìm đến nhà chuyên môn để lý giải thì kết quả đâu đến nỗi như thế.

Cần có tiếng nói quyết liệt để bảo vệ quyền lợi người nông dân 
Doanh nhân Lê Quốc Phong, Tổng giám đốc Công ty CP Phân bón Bình Điền.

Cứ mỗi sáng thức dậy, cầm tờ báo trên tay hoặc lướt qua các trang điện tử, mỗi người chúng ta đều cảm thấy xót xa khi đọc các thông tin một chiều, thiếu kiểm chứng. Người ta còn dựng lên những chuyện không có thật để câu view và khi mọi chuyện được làm rõ trắng đen thì những cơ quan và cá nhân vi phạm chỉ bị phạt một số tiền tượng trưng, còn người nông dân bị thiệt hại dẫn đến khốn đốn thì không hề được ai nhắc tới. Đáng nói là những thông tin thất thiệt này vẫn tiếp tục tái diễn và người nông dân lại tiếp tục chịu thiệt hại, luôn trong tình trạng nơm nớp lo âu.

Đất nước chúng ta đã hội nhập một cách sâu rộng vào nền kinh tế khu vực và thế giới nên trước những biến động của nó, thì tầng lớp dễ bị tổn thương nhiều nhất trong xã hội chính là người nông dân. Do đó, họ cần được pháp luật và các đoàn thể bảo vệ quyền lợi một cách chính đáng và quyết liệt.

Trong những năm vừa qua, Hội Nông dân các cấp đã có nhiều chương trình tập hợp nông dân, đã đại diện tiếng nói cũng như nguyện vọng và bảo vệ quyền lợi cho nông dân và cũng đã có nhiều kết quả nhất định. Nhưng so với kỳ vọng của người nông dân thì vẫn còn rất khiêm tốn. Vì vậy, với vai trò là tổ chức bảo vệ quyền lợi chính đáng cho nông dân. Các cấp hội phải có tiếng nói quyết liệt hơn trong vấn đề này. Đất nước chúng ta đa số là nông dân nên việc đề xuất với Quốc hội ban hành luật bảo vệ nông dân là chính đáng và cấp bách. Có như vậy, người nông dân sẽ mạnh dạn hơn khi khởi kiện những hành vi vi phạm đến lợi ích và quyền lợi chính đáng của họ và sẽ hạn chế những thông tin thất thiệt như đã xảy ra.

Theo Báo Lao Động

BizLIVE - Gặp gỡ