Sự cố môi trường lớn chưa từng có và cách ứng xử với “thủ phạm” Formosa

Mạnh Nguyễn

07:00 01/07/2016

BizLIVE - Chính phủ vừa chính thức công bố nguyên nhân, thủ phạm vụ cá chết hàng loạt tại biển miền Trung. 

Sự cố môi trường lớn chưa từng có và cách ứng xử với “thủ phạm” Formosa

Ông Trần Nguyên Thành - Chủ tịch Hội đồng quản trị Formosa (áo đen) cùng 6 đại diện khác cúi đầu xin lỗi Chính phủ và nhân dân Việt Nam.

Formosa Hà Tĩnh nhận lỗi, cam kết bồi thường
Hiện tượng cá chết bắt đầu xuất hiện tại vùng ven biển Hà Tĩnh từ đầu tháng 4, sau đó lan rộng vào vùng biển các tỉnh Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên Huế.
Với những diễn biến và hậu quả to lớn, lãnh đạo Chính phủ Việt Nam đánh giá vụ việc này là sự cố môi trường nghiêm trọng, chưa từng có trong lịch sử.
Hậu quả vụ việc có lẽ không chỉ dừng lại ở số hải sản chết đã được thống kê, hàng trăm ngàn người dân dân mất kế sinh nhai… mà phải mất rất nhiều thời gian nữa mới có thể lường hết được các tác động của vụ việc tới môi trường và cuộc sống người dân Việt Nam.
Công ty Gang thép Hưng nghiệp Formosa Hà Tĩnh  - “thủ phạm” của vụ việc đã cúi đầu xin lỗi Chính phủ, nhân dân Việt Nam. Rõ ràng đã để xảy ra sự cố này, đó là tội rất lớn và đáng nhận trừng phạt.
Lãnh đạo Chính phủ Việt Nam cho biết: Đã yêu cầu Formosa đền bù thiệt hại là 11.500 tỷ đồng (500 triệu USD); cam kết khắc phục hậu quả và không tái diễn.
Về phía người dân, sau khi thông tin được vụ cá chết được công bố, tâm lý bức xúc khó tránh khỏi. Tuy nhiên, điều quan trọng của người dân thời gian tới sẽ là gì?
Nói với BizLIVE, đại biểu Quốc hội Bùi Thị An - Chủ tịch Hội hóa học Hà Nội, Viện trưởng viện Tài nguyên, môi trường cho rằng: không chỉ người dân các tỉnh miền Trung mà đồng bào cả nước đều bức xúc trước vụ việc.
Không có gì có thể bù đắp đối với sự cố này. Những hậu họa để lại khi sinh thái biển bị tác động, thậm chí bị hủy diệt sẽ rất khó khôi phục được. Kéo theo đó là cuộc sống bao nhiều người dân bị đảo lộn, bị điêu đứng.
Tuy nhiên, sự việc đã xảy ra rồi, cần phải bình tĩnh để xét đoạn vụ việc. Bởi bên cạnh việc quy trách nhiệm đối với Formosa cũng như các bên có liên quan, cần phải tìm ra những giải pháp thích hợp vừa khắc phục môi trường, vừa giúp người dân nhanh chóng ổn định cuộc sống.
“Nhân dân phải sát cánh cùng Chính phủ để xử lý các vấn đề. Nhưng muốn người dân tin tường, Chính phủ, địa phương phải công khai minh bạch tất cả để người dân có thể giám sát.
Bởi việc công bố nguyên nhân, và thủ phạm cũng mới chỉ là bước đầu, và nhân dân còn phải theo dõi kiểm tra những cam kết của Formosa trong việc giải quyết hậu họa. Rồi sau đó là những hướng khắc phục như thế nào”, bà An nói.
Minh bạch thông tin để nhân dân nắm rõ
Nên ứng xử với thủ phạm gây cá chết hàng loạt, đại biểu Quốc hội Bùi Thị An cho rằng: Ai vào đất nước của Việt Nam cũng phải tuân thủ pháp luật, quy định môi trường của Việt Nam, chúng ta chủ trương không thu hút đầu tư bằng bất kỳ giá nào.
Bà An đánh giá sự cố môi trường này có tác động rất lớn. Do vậy, Formosa - thủ phạm gây ra chịu phạt thật nặng, để răn đe Formosa không còn cơ hội tái phạm cũng là bài học lớn đối với các doanh nghiệp khác trong việc bảo vệ môi trường.
“Chính phủ cần phải thật kiên quyết xử lý nghiêm minh vụ việc và người dân, chính là lực lượng đóng vai trò cực kỳ quan trọng trong việc giám sát việc thực hiện xử lý Formosa cũng như việc khắc phục hậu quả do Formosa gây ra”, bà An nói.
Bà An cũng nhấn mạnh, điều quan trọng nhất bây giờ chính là làm sao để có những giải pháp khiến môi trường biển sống lại, ngư dân các tỉnh miền Trung lại có công ăn việc làm. Ngư dân ra khơi không chỉ là phát triển kinh tế biển mà còn giữ vững chủ quyền biển đảo...
Tránh đánh đồng tất cả các nhà đầu tư
Chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan cũng đồng tình ý kiến cho rằng, khi thủ phạm được công bố, người dân Việt Nam khó tránh khỏi tâm lý bức xúc nhưng cần phải hết sức bình tĩnh. 
Nếu thấy cách xử lý chưa được đích đáng, bồi thường chưa phù hợp có thể lên tiếng đề xuất với Chính phủ, thông qua báo chí, thông qua các tổ chức của mình. Thậm chí có thể gửi thẳng thư lên Trung ương.
“Tôi thấy cách xử lý như vậy là chưa thỏa đáng, chưa phù hợp, tôi thấy nên phải như thế này như thế kia... Những đại biểu Quốc hội ở các tỉnh có cá chết nếu thấy có gì tồn tại, phải nói tiếng nói của dân. Tất cả các vấn đề này đều được xử lý một cách hòa bình và bình tĩnh nhất.
Tuyệt đối không nên phản ứng nóng vội, bực tức đập phá... hoặc gây ra những tâm lý xấu chung đối với các nhà đầu tư... như hồi vụ giàn khoan. Bởi làm như vậy chúng ta sẽ có những thiệt hại thêm và cũng không đúng với văn hóa cư xử của người Việt”, bà Lan nói.
Chuyên gia Phạm Chi Lan kể lại câu chuyện được biết về một doanh nghiệp chịu thiệt hại nặng nề từ hồi xảy ra vụ giàn khoan Hải Dương 981.
“Một công ty sản xuất xe đạp của Đài Loan ở Bình Dương, họ hoàn toàn không dính líu gì đến vụ việc nhưng một số đối tượng đã đập phá, kích động. Đến bây giờ họ vẫn chưa trở lại hoạt động được, công nhân Việt Nam thì mất việc”, bà Lan kể.
Sau câu chuyện này, Formosa sẽ hoạt động như thế nào, cam kết những gì để không xảy ra những sự cố về môi trường, bồi thường thiệt hại ra sao... đó là việc quan trọng mà nhân dân sẽ đóng góp vai trò to lớn.
Có thế lực chống phá lợi dụng tình trạng cá chết để kích động gây bất an
Bộ trưởng Bộ Thông tin và truyền thông Trương Minh Tuấn: Thời gian qua, dư luận trên các trang mạng xã hội có nhiều ý kiến phản ứng việc chậm trễ công bố nguyên nhân cá chết. Tôi cho rằng sự bức xúc đó là sự chính đáng và dễ hiểu, vì sự cố này liên quan đến sự an lành của đất nước, liên quan đến đời sống người dân, đặc biệt là đời sống của hàng vạn ngư dân ven biển tại 4 tỉnh miền Trung.
Tuy nhiên, sự phản ứng thái quá, sự suy diễn không dựa trên kết quả điều tra đã làm nhiễu loạn thông tin, gây bất lợi cho quá trình điều tra. Tôi cần nói thẳng rằng, có thế lực chống phá chế độ đã lợi dụng tình trạng cá chết để công kích sự lãnh đạo của Đảng và sự quản lý của Nhà nước, thậm chí kích động gây mất trật tự công cộng, gây bất an trong nhân dân.

MẠNH NGUYỄN

BizLIVE - Gặp gỡ