“Quốc nạn” thực phẩm bẩn và sự ra đi của Trần Lập

Quốc Vĩnh

15:05 21/03/2016

BizLIVE - Việc tạo ra thực phẩm bẩn “muôn hình vạn trạng” không thể nào kể hết, và nói không quá lời, là chính chúng ta đang tự giết chúng ta.

“Quốc nạn” thực phẩm bẩn và sự ra đi của Trần Lập

Một bình nhớt thải được nông dân sử dụng để... tưới rau. Sự việc bị công an môi trường bắt quả tang. Ảnh: Zing.

Ca sĩ nổi tiếng Trần Lập mới qua đời ở tuổi 42, để lại tiếc thương cho người thân, bạn bè, người hâm mộ. 
Những ngày tháng cuối cùng chống chọi với bệnh ung thư trực tràng, Trần Lập vẫn thể hiện một bản lĩnh đáng khâm phục. Anh gặp gỡ, chụp hình chung với bạn bè, chia sẻ trên Facebook bệnh tình của mình một cách tỉnh táo, lạc quan, và còn nén đau đớn tham gia cuộc biểu diễn âm nhạc “Đôi bàn tay thắp lửa” để trích một phần doanh thu hỗ trợ bệnh nhân ung thư…
Những điều đó tiềm ẩn ở anh một khát vọng sống, nhưng tiếc thay, khát vọng đó bị dập tắt, khi căn bệnh ung thư đã di căn đến mức thầy thuốc phải bó tay. 
Cái chết của Trần Lập làm nhiều người nhớ lại cái chết của đạo diễn nổi tiếng Huỳnh Phúc Điền ở TP.HCM vào năm 2009. Cũng như Trần Lập, Huỳnh Phúc Điền bình tĩnh giao lưu, chia sẻ với những người hâm mộ, nhưng cuối cùng anh cũng chia tay cõi đời ở tuổi 39, vì ung thư gan.
Cái chết vì bệnh ung thư của Trần Lập, Huỳnh Phúc Điền cũng như những người nổi tiếng khác được nhiều người quan tâm, vì công chúng hâm mộ họ, biết đến họ. Nhưng ở nước ta còn hàng vạn, hàng vạn người đủ mọi tầng lớp chống chọi với căn bệnh ung thư ở bệnh viện, ở nhà riêng, mà chỉ bạn bè, người thân mới biết. 
Số người bị ung thư ở Việt Nam hàng năm đang tăng lên đáng sợ. Theo thống kê của Hội Ung thư Việt Nam, năm 2000, phát hiện 69.000 ca ung thư, năm 2010 phát hiện 126.000 ca, dự kiến năm 2020 dự kiến con số tăng lên 200.000 ca. 
Riêng về ung thư đại tràng, trực tràng (căn bệnh Trần Lập mắc phải), theo PGS. Nguyễn Văn Hiếu, Phó Giám đốc Bệnh viện K Trung ương, chủ yếu “do con đường ăn uống”.
Còn GS.TS Nguyễn Bá Đức, Phó Chủ tịch Hội Ung Thư Việt Nam thì khẳng định “cứ 10 người bị ung thư, thì 4 người do sử dụng thực phẩm bẩn có chứa các chất độc hại tạo ra đột biến tế bào ở cơ thể con người”.
Từ đó có thể suy ra rằng, thực phẩm bẩn càng bán tràn lan, người tiêu dùng sẽ mắc bệnh ung thư ngày càng nhiều.
Chúng ta chưa rõ Trần Lập mắc bệnh ung thư trực tràng do nguyên nhân mà GS. Nguyễn Bá Đức nêu ra không, nhưng rõ ràng, thực phẩm bẩn đang là “đại hoạ” của cả xã hội.
Có hai nguồn chính, nguồn thực phẩm chứa chất độc hại từ bên ngoài nhập vào, và nguồn thứ hai, theo người viết bài này, còn lớn hơn nhiều, và điều đau đớn là nó xuất phát từ chính người Việt chúng ta. 
Để rau, hoa quả tươi tốt, rất nhiều nhà vườn, nông dân đã sử dụng vô tội vạ thuốc trừ sâu, hoá chất kích thích tăng trưởng. 
Để giữ hàng bán được đẹp, người ta tẩm chất hoá học bảo quản vào thực phẩm như thịt cá, hoa quả, đồ ăn chín, thậm chí cho cả vào đồ đóng hộp. 
Người ta còn dùng hoá chất biến thịt thối thành thịt tươi, nhuộm phẩm da gà để gà bán có màu vàng hấp dẫn, xịt nhớt thải vào rau muống để rau được mướt, thực  phẩm nuôi heo trộn lẫn hoá chất tạo nạc…
Việc tạo ra thực phẩm bẩn “muôn hình vạn trạng” không thể nào kể hết, và nói không quá lời, là chính chúng ta đang tự giết chúng ta.
Khi nói đến đạo đức, người ta thường dùng từ “thiện-ác”. Trong câu chuyện thực phẩm bẩn này, cái ác, lợi nhuận thực dụng đang “lên ngôi”; người sản xuất, người kinh doanh đang đẩy cái mầm mống bệnh tật, trong đó, có bệnh ung thư, về phía người tiêu dùng. 
Tất nhiên, gia đình những người tạo ra hoặc bán thực phẩm bẩn không xài các sản phẩm mà hơn ai hết họ biết là độc hại, và họ cũng biết hành vi của họ là trái pháp luật. Nhưng làm sao ngăn chặn?
Hiện nay có bốn bộ chịu trách nhiệm về an toàn thực phẩm: Bộ Y tế, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Bộ Công Thương, Bộ Công an. Bộ nào cũng than thiếu biên chế, thiếu lực lượng kiểm tra, xử lý thực phẩm bẩn đang kinh doanh, sản xuất tràn lan.
Mà quả thực đúng vậy, những vụ bắt bớ thực phẩm bẩn chẳng là bao so với thực trạng thực phẩm bẩn đang hoành hành trong cả nước. Nhưng bắt, phạt tiền rồi cho kinh doanh tiếp thì không có tác dụng gì cả. Chưa thấy có vụ làm và bán thực phẩm bẩn nào bị đưa ra toà xử thì răn đe được ai?
Có một chuyện khó tin nhưng có thật. Một gia đình ở thủ đô Hà Nội suốt 6 năm không đi chợ vì sợ thực phẩm bẩn, như một tờ báo đã thuật lại. Đó là gia đình ông Nguyễn Văn Xuân ở quận Đống Đa.
Trong một lần tìm đến các nhà vườn ở huyện Đông Anh để mua rau sạch theo như lời quảng cáo của nhà sản xuất, ông Xuân nhận thấy các chủ vườn rau khoanh một thửa nhỏ trồng rau dùng cho gia đình, còn thửa lớn để… bán. 
Bị ám ảnh từ đó, người đàn ông này không còn tin vào chất lượng thực phẩm ở chợ, siêu thị, mà chuyển sang đặt hàng người thân, họ hàng ở quê mang đến cho ông, từ rau, cá, củ hành cho đến các thực phẩm khác. 
Câu chuyện chống thực phẩm bẩn của ông Xuân có vẻ cực đoan, nhưng phần nào thể hiện việc người dân không tin và không trông chờ việc ngăn chặn thực phẩm bẩn của các cơ quan quản lý Nhà nước, mà phải tự phòng thân, tự cứu lấy mình… 
Bức tranh hỗn độn thực phẩm bẩn ở nước ta nói lên điều gì? Dễ thấy nhất là việc quản lý hàng hoá từ sản xuất đến lưu thông rất lỏng lẻo, thụ động, không ngăn chặn được từ gốc. 
Ở nhiều nước, trách nhiệm cộng đồng, trách nhiệm xã hội của nhà sản xuất, doanh nghiệp được đề cao. Hệ thống kinh doanh từ sản xuất, tiêu thụ đầu cuối là một chuỗi liên hoàn, có thể kiểm soát được. Chỉ một mắt xích có vấn đề - như thực phẩm chứa độc tố có hại cho sức khoẻ - cũng có thể bị phát hiện. 
Pháp luật cũng rất nghiêm minh: thương hiệu mặt hàng có hại cho sức khoẻ bị đình chỉ ngay và nếu phạm vi ảnh hưởng lớn, lãnh đạo doanh nghiệp thậm chí phải hầu toà. 
Dư luận xã hội, phản ánh của báo chí cũng tạo áp lực lớn đối với nhà sản xuất và kinh doanh, có thể “xoá sổ” một thương hiệu nổi tiếng nếu gây hại cho người tiêu dùng. Chỉ một cá nhân có thể kiện một sản phẩm không an toàn về sức khoẻ, doanh nghiệp thua kiện phải bồi thường số tiền lớn. 
Chính vì sự liên đới trách nhiệm giữa nhà nước, nhà sản xuất, nhà phân phối và người tiêu dùng, mà tạo ra cái “kiềng ba chân” quản lý an toàn thưc phẩm.
Còn với thực trạng hiện nay tại Việt Nam, việc ngăn chặn sự “bành trướng” của thưc phẩm bẩn chưa có lời giải. Hiện tượng thực phẩm bẩn tràn lan nói lên sự “đứt gãy”, sự suy đồi của đạo đức xã hội, khi việc tìm kiếm lợi nhuận bằng mọi giá đang trở thành động lực tàn phá các chuẩn mực giá trị. 
Nhưng, đề tài này có lẽ phải dành cho một bài viết khác.

 
Về tác giả: Nhà báo Quốc Vĩnh (Trần Đình Vĩnh) là Chủ nhiệm Câu lạc bộ BizTALK, Phó Chủ tịch Hội đồng Biên tập BizLIVE. Ông có thâm niên 38 năm làm báo trong lĩnh vực kinh tế, trong đó có 18 năm làm ở báo Sài Gòn Giải Phóng và 20 năm làm tại Saigon Times Group (Nhóm Thời báo Kinh tế Sài Gòn).
Ông từng giữ chức Phó Tổng biên tập Saigon Times Group, Chủ nhiệm Saigon Times Club, là người sáng lập nhiều câu lạc bộ doanh nhân, trong đó có các tổ chức đang hoạt động như Câu lạc bộ Doanh nhân 2030, Câu lạc bộ Doanh nhân hát, G20 Business Dinner.
Ông là người sáng lập ra chương trình “Bàn tròn Doanh nghiệp”, tổ chức và điều hành các cuộc tọa đàm doanh nhân trên Đài Truyền hình TP.HCM (từ năm 1997 - 2002), là khách mời và là người dẫn chuyện trong nhiều chương trình về doanh nhân và doanh nghiệp của Đài Truyền hình Việt Nam và kênh FBNC.

Trong dòng chảy của cuộc sống ngồn ngộn sự kiện, có những sự kiện cần được thông tin, chia sẻ, để rút ra một ý nghĩa hay gợi mở một vấn đề lớn hơn. Đó có thể là một hiện tượng mới xuất hiện trong xã hội, một sự kiện cần được bàn luận, thậm chí một nhân vật có hành động nổi bật... 
Xuất hiện vào thứ Hai hàng tuần, mục “Theo dòng sự kiện” của BizLIVE sẽ chuyển tải những bình luận, phân tích về các sự kiện thời sự được mọi người quan tâm, chia sẻ. BizLIVE trân trọng mời bạn đọc, các doanh nhân, các chuyên gia kinh tế, các nhà báo đồng nghiệp cùng tham gia. Bài viết xin gửi về địa chỉ e-mail: thuky@bizlive.vn.


  
Về tác giả: Nhà báo Quốc Vĩnh (Trần Đình Vĩnh) là Chủ nhiệm Câu lạc bộ BizTALK, Phó Chủ tịch Hội đồng Biên tập BizLIVE. Ông có thâm niên 38 năm làm báo trong lĩnh vực kinh tế, trong đó có 18 năm làm ở báo Sài Gòn Giải Phóng và 20 năm làm tại Saigon Times Group (Nhóm Thời báo Kinh tế Sài Gòn).
Ông từng giữ chức Phó Tổng biên tập Saigon Times Group, Chủ nhiệm Saigon Times Club, là người sáng lập nhiều câu lạc bộ doanh nhân, trong đó có các tổ chức đang hoạt động như Câu lạc bộ Doanh nhân 2030, Câu lạc bộ Doanh nhân hát, G20 Business Dinner.
Ông là người sáng lập ra chương trình “Bàn tròn Doanh nghiệp”, tổ chức và điều hành các cuộc tọa đàm doanh nhân trên Đài Truyền hình TP.HCM (từ năm 1997 - 2002), là khách mời và là người dẫn chuyện trong nhiều chương trình về doanh nhân và doanh nghiệp của Đài Truyền hình Việt Nam và kênh FBNC.


  
Về tác giả: Nhà báo Quốc Vĩnh (Trần Đình Vĩnh) là Chủ nhiệm Câu lạc bộ BizTALK, Phó Chủ tịch Hội đồng Biên tập BizLIVE. Ông có thâm niên 38 năm làm báo trong lĩnh vực kinh tế, trong đó có 18 năm làm ở báo Sài Gòn Giải Phóng và 20 năm làm tại Saigon Times Group (Nhóm Thời báo Kinh tế Sài Gòn).
Ông từng giữ chức Phó Tổng biên tập Saigon Times Group, Chủ nhiệm Saigon Times Club, là người sáng lập nhiều câu lạc bộ doanh nhân, trong đó có các tổ chức đang hoạt động như Câu lạc bộ Doanh nhân 2030, Câu lạc bộ Doanh nhân hát, G20 Business Dinner.
Ông là người sáng lập ra chương trình “Bàn tròn Doanh nghiệp”, tổ chức và điều hành các cuộc tọa đàm doanh nhân trên Đài Truyền hình TP.HCM (từ năm 1997 - 2002), là khách mời và là người dẫn chuyện trong nhiều chương trình về doanh nhân và doanh nghiệp của Đài Truyền hình Việt Nam và kênh FBNC.


  
Về tác giả: Nhà báo Quốc Vĩnh (Trần Đình Vĩnh) là Chủ nhiệm Câu lạc bộ BizTALK, Phó Chủ tịch Hội đồng Biên tập BizLIVE. Ông có thâm niên 38 năm làm báo trong lĩnh vực kinh tế, trong đó có 18 năm làm ở báo Sài Gòn Giải Phóng và 20 năm làm tại Saigon Times Group (Nhóm Thời báo Kinh tế Sài Gòn).
Ông từng giữ chức Phó Tổng biên tập Saigon Times Group, Chủ nhiệm Saigon Times Club, là người sáng lập nhiều câu lạc bộ doanh nhân, trong đó có các tổ chức đang hoạt động như Câu lạc bộ Doanh nhân 2030, Câu lạc bộ Doanh nhân hát, G20 Business Dinner.
Ông là người sáng lập ra chương trình “Bàn tròn Doanh nghiệp”, tổ chức và điều hành các cuộc tọa đàm doanh nhân trên Đài Truyền hình TP.HCM (từ năm 1997 - 2002), là khách mời và là người dẫn chuyện trong nhiều chương trình về doanh nhân và doanh nghiệp của Đài Truyền hình Việt Nam và kênh FBNC.


  
Về tác giả: Nhà báo Quốc Vĩnh (Trần Đình Vĩnh) là Chủ nhiệm Câu lạc bộ BizTALK, Phó Chủ tịch Hội đồng Biên tập BizLIVE. Ông có thâm niên 38 năm làm báo trong lĩnh vực kinh tế, trong đó có 18 năm làm ở báo Sài Gòn Giải Phóng và 20 năm làm tại Saigon Times Group (Nhóm Thời báo Kinh tế Sài Gòn).
Ông từng giữ chức Phó Tổng biên tập Saigon Times Group, Chủ nhiệm Saigon Times Club, là người sáng lập nhiều câu lạc bộ doanh nhân, trong đó có các tổ chức đang hoạt động như Câu lạc bộ Doanh nhân 2030, Câu lạc bộ Doanh nhân hát, G20 Business Dinner.
Ông là người sáng lập ra chương trình “Bàn tròn Doanh nghiệp”, tổ chức và điều hành các cuộc tọa đàm doanh nhân trên Đài Truyền hình TP.HCM (từ năm 1997 - 2002), là khách mời và là người dẫn chuyện trong nhiều chương trình về doanh nhân và doanh nghiệp của Đài Truyền hình Việt Nam và kênh FBNC.

QUỐC VĨNH

BizLIVE - Gặp gỡ