Lái xe taxi nhọc nhằn “kiếm ăn” thời công nghệ

THÔNG CHÍ

17:09 14/03/2016

Chịu sức ép từ nhiều đối thủ công nghệ như Uber, Grab Taxi, các lái xe taxi truyền thống gặp khá nhiều khó khăn và không còn “gặt hái” như trước, thậm chí còn méo mặt nếu vay lãi cao mua xe thương quyền. Các doanh nghiệp taxi, kể cả những doanh nghiệp lớn cũng phải tìm mọi cách để bám trụ trên thương trường. 

Lái xe taxi nhọc nhằn “kiếm ăn” thời công nghệ

Ảnh minh họa.

Trăm dâu, đổ đầu... tài xế

Nhiều người vẫn nghĩ, tài xế taxi là một công việc vất vả và thu nhập chỉ ở mức chấp nhận được. Họ hầu hết đều phải phân chia lợi nhuận với doanh nghiệp. Có thể thấy rõ những “bất công” khi nhìn vào ba cách thức để trở thành tài xế taxi.

Thông thường, lái xe taxi có thể đăng ký xin việc tại một hãng taxi, rồi đặt cọc một khoản tiền (trung bình khoảng 10-15 triệu đồng, tùy vào chính sách mỗi công ty) và làm việc để được hưởng lương tháng. Tuy nhiên, thu nhập từ hình thức này khá thấp. Tùy theo chính sách mà tỉ lệ phân chia doanh thu giữa doanh nghiệp và tài xế có thể là 6:4 (doanh nghiệp nhận 6 phần, tài xế nhận 4 phần) hoặc 5:5,…

Trong khi đó, các tài xế sẽ phải tự bỏ tiền túi để trang trải nhiều chi phí từ tiền nhiên liệu, chi phí vệ sinh xe, đóng phạt và còn phải đối mặt với nhiều rủi ro, nguy cơ hỏng hóc khác. Đó là chưa kể đến áp lực chạy đua doanh số tháng để không bị phạt. Hay phải chịu giờ làm việc khắc nghiệt từ sáng sớm đến đêm khuya, thậm chí phải chạy suốt 24 tiếng trong ngày để đủ chỉ tiêu. Khoản tiền đặt cọc ban đầu thường chỉ được trả lại sau 1-2 năm làm việc. Do đó, nếu không chịu được áp lực và bỏ cuộc trước thời hạn, tài xế có thể mất luôn tiền đặt cọc ban đầu.

Với những tài xế có điều kiện, họ có thể mua xe riêng và góp vào một doanh nghiệp taxi, sau đó hằng tháng trả cho công ty một số tiền thuê thương hiệu. Sau một thời gian hoạt động, những người này thường phải làm kiểu chân trong, chân ngoài vừa chạy theo đàm, vừa chạy dịch vụ và chạy luôn cả Grab hay Uber mới có lãi.

Còn với những người có ít tiền hơn, họ sẽ mua lại xe taxi của công ty để lái theo giá thỏa thuận. Giá mua loại xe này thường cao hơn giá xe thị trường khá nhiều vì bao gồm “tiền thương hiệu” đi cùng.

Dù tự mua xe hay mua lại từ công ty, người lái đều sử dụng hình thức mua thương quyền từ các doanh nghiệp taxi và phải chịu khá nhiều gánh nặng đè trên vai, là các khoản chi phí như tiền lốt ban đầu có thể lên đến cả trăm triệu, thương hiệu hằng tháng, tiền trả nợ cho công ty, tiền đàm, phí bảo hiểm, tiền công đoàn, đồng phục,…

Cụ thể hơn, hằng tháng hãng taxi sẽ thu đều đặn khoảng 2-3 triệu đồng tiền đàm. Xe mới thì phải mua của hãng với giá chênh thị trường 50-100 triệu đồng. Còn sau 4-5 năm thì tài xế bị hãng buộc phải bán xe cũ và mua xe mới với giá hao hụt đến 300 triệu đồng.

Ngoài ra, nếu ban đầu lỡ vay tiền hãng taxi để mua xe, hằng tháng tài xế còn phải trả nợ cho hãng kèm lãi suất cao (thậm chí chênh lệch cao hơn so với ngân hàng), do thông thường tài xế không chứng minh được thu nhập để vay tiền
ngân hàng.

Anh H - tài xế hiện làm việc cho một hãng taxi tại TP.HCM và hưởng lương tháng - cho biết ngoài những chính sách về phân chia doanh thu, tài xế phải chịu những ràng buộc như nếu doanh số dưới 1,5 triệu đồng/ca thì lần đầu sẽ bị nhắc nhở, lần thứ hai sẽ bị phạt 100.000 đồng, mức phạt tiếp tục tăng thêm 100.000 đồng cho những lần tiếp theo. Bên cạnh đó, tài xế không được nghỉ trước 22 giờ, nếu vi phạm, công ty cũng có những mức phạt nhất định. Ngoài ra, trong những ngày không may mắn, nếu rủi ro vi phạm giao thông hoặc bị khách hàng “quỵt” tiền, thiệt hại sẽ do tài xế chịu hoàn toàn.

Những quy định ràng buộc và chế tài trên giúp đảm bảo quyền lợi của công ty và có xu hướng đẩy những rủi ro về thất thoát doanh thu về phía tài xế.

Anh Nam - một tài xế taxi khác chạy theo hình thức mua lại xe và thương hiệu của hãng - cho biết, một ngày anh làm việc hơn 12 tiếng cộng với sự may mắn mới có thể đạt doanh thu gần 30 triệu đồng/tháng. Ngược lại, anh phải gánh chịu các khoản phí bao gồm 10 triệu trả nợ cho công ty, 8 triệu tiền xăng, 4 triệu tiền bộ đàm và mào phí bảo hiểm, công đoàn,… nên thu nhập hằng tháng chỉ còn lại 7-8 triệu đồng. Bên cạnh đó, chi phí khấu hao xe là một yếu tố mà các tài xế thường bỏ quên khi tính toán tài chính. Vì các doanh nghiệp taxi thường yêu cầu tài xế phải bán xe cũ để chạy xe mới sau một khoảng thời gian nhất định.

Bài toán đào thải và cạnh tranh

Công việc nặng nhọc và căng thẳng mà thu nhập chẳng bao nhiêu nên tỉ lệ tài xế bỏ việc khá cao, chẳng mấy người bám trụ lấy nghề được. Cũng vì lý do trên mà tuy lượng xe không tăng nhưng các công ty taxi liên tục ồ ạt tuyển dụng tài xế.

Trong tình hình thị trường vận tải đang chào đón nhiều hình thức công nghệ mới, tạo ra nhiều cơ hội phát triển và cạnh tranh, nếu các hãng taxi truyền thống tiếp tục bảo thủ với công nghệ và đối xử khắc nghiệt với tài xế thông qua các chính sách bất cập thì việc mất dần thị phần và đối mặt với nguy cơ biến mất khỏi thị trường không còn là một điều quá bất ngờ trong tương lai gần. 

Theo Báo Lao Động