Lạ lùng, dân điêu đứng vì các dự án... giảm nghèo

Linh Chi

08:18 06/03/2016

Dự án hỗ trợ người nghèo thoát cảnh khó khăn là việc làm thiết thực, cần thiết trong việc thay đổi bộ mặt KT - XH. Tuy nhiên, thay vì giảm nghèo, rất nhiều dự án lại khiến dân điêu đứng, trắng tay..

Lạ lùng, dân điêu đứng vì các dự án... giảm nghèo

Ảnh minh họa.

Những năm gần đây, nhằm mục đích thay đổi nhận thức của người dân, tiến tới sản xuất hành hóa, phát triển kinh tế - xã hội vùng nông thôn và đặc biệt nhất là xóa đói giảm nghèo, tại một số tỉnh miền Trung, rất nhiều dự án, chính sách hỗ trợ được thực hiện. Từ dự án do tỉnh, huyện nhà thực hiện cho đến các dự án liên kết với các doanh nghiệp trong và ngoài tỉnh.

Xét một cách chung nhất, những dự án này khi thực hiện sẽ góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, đẩy mạnh hướng chuyển đổi cơ cấu kinh tế cho người dân nói chung và dân nghèo nói riêng. Qua đó, giúp họ ổn định cuộc sống, tăng thu nhập.

Thế nhưng, điều đánh buồn là phần lớn những dự án giảm nghèo này lại đi ngược lại hoàn toàn. Thay vì nâng cao chất lượng sống, tăng thu nhập thì nó lại khiến dân nghèo đã nghèo càng nghèo, rơi vào cảnh trắng tay, thậm chí tiền mất, tật mang chỉ vì hồ hởi, tin tưởng vào các dự án… giảm nghèo.

Mô hình đem lại hiệu quả cho bà con nhân dân chỉ đếm trên đầu ngón tay, còn nhiều mô hình triển khai rồi chết yểu, người dân phải gánh chịu toàn bộ thất bại.

Qua tìm hiểu được biết, các dự án này phần lớn hỗ trợ người dân chuyển đổi giống cây trồng, vật nuôi… Tuy nhiên, việc hỗ trợ theo hướng này cho thấy không có tính khả thi. Bởi, trước khi thực hiện, các bên liên quan không cùng người dân bàn bạc, lựa chọn cây gì, con gì phù hợp với điều kiện thời tiết, thổ nhưỡng, trình độ và thói quen canh tác tại vùng đất đó. Theo đó, dự án hỗ trợ người nghèo chết yểu đã không còn mấy xa lạ.

Mới đây nhất là câu chuyện về dự án “Hỗ trợ lợn giống cho người nghèo” tại xã Hương Giang, huyện Hương Khê (Hà Tĩnh). Theo đó, chỉ sau chưa đầy 1 tháng nhận bàn giao lợn từ dự án này, người dân nơi đây đã ngậm ngùi nhìn 61/141 số lợn đồng loạt chết không rõ nguyên nhân.

Qua tìm hiểu được biết, cuối năm 2015, với mục đích phát triển kinh tế trên địa bàn xã nhà, Hương Giang đã trình lên huyện Hương Khê dự án hỗ trợ lợn giống cho người nghèo. Dự án này nhanh chóng được chấp thuận bởi tính thực tiễn của nó và người dân hết sức vui mừng trước chính sách quan tâm của các cấp ủy chính quyền.

Vậy nhưng, niềm vui ngắn chẳng tày ngang, chỉ chưa đầy một tháng sau khi nhận lợn giống từ dự án, rất nhiều con lợn đã xuất hiện các dấu hiệu giống nhau là bỏ ăn, bị tiêu chảy dài ngày rồi lăn ra chết.

Một số hộ dân nơi đây cho hay, lợn đổ bệnh rất nhanh, dù họ đã mời cán bộ thú y về tiêm và chữa nhưng vẫn không cứu được. Việc lợn vừa được nhà nước hỗ trợ bỗng nhiên bị lăn ra chết hàng loạt khiến các hộ nghèo nơi đây hoang mang, lo lắng. Họ sợ dịch bệnh từ những con lợn bị chết lây lan sang lợn lành và những vật nuôi khác.

Trước sự việc trên, rất nhiều câu hỏi được đặt ra, phải chăng có sự “bất thường” trong việc lựa chọn đơn vị cung cấp giống, lựa chọn con giống… thậm chí là cả trong quy trình triển khai dự án (?!).

Được biết, số lợn giống thuộc dự án hỗ trợ người nghèo của xã Hương Giang được lấy từ một trại giống ở Nghệ An. Mỗi con giá từ 1 - 1,5 triệu đồng, nặng 10 - 12 kg.

Nói về nguyên nhân những con lợn dự án lăn ra chết, chính quyền địa phương bước đầu kết luận là do đợt rét hại kéo dài, chế độ thức ăn, môi trường sống và chăm sóc của nhân dân không phù hợp(?!).

Tuy nhiên, dù được chăm sóc như nhau, cùng nhau trải qua đợt rét cuối năm 2015 (Âm lịch) nhưng chỉ có những con lợn của dự án bị chết, còn các con lợn khác do các hộ nghèo tự mua giống nuôi vẫn bình thường.

Một điều khó hiểu hơn là dù cả chính quyền và trạm giống chăn nuôi Đô Lương kết luận nguyên nhân lợn chết không liên quan tới họ, nhưng sau khi “thỏa thuận”, trạm giống chăn nuôi Đô Lương đã đồng ý hỗ trợ cho các hộ dân có lợn bị chết 400.000 đồng/con.

Lợn chết, một số hộ nghèo theo đó cũng đổ vỡ nhiều dự định. Mong ước nhân giống lợn, đem bán lấy tiền chi trả các khoản từ học tập cho con cái, sinh hoạt gia đình theo đó, tiêu tan. Đến nay, cơ quan công an đã vào cuộc điều tra, nguyên nhân chính xác việc 61/141 con lợn giống được nhà nước cấp cho các hộ nghèo tại xã Hương Giang, lăn đùng ra chết vẫnchưa có lời giải cuối cùng (?!).

Cũng là câu chuyện giảm nghèo từ các dự án, gần đây người dân xã Hương Thọ, huyện Vũ Quang (Hà Tĩnh) cũng trong tình trạng than trời không thấu khi thực hiện dự án chuyển đổi đất trồng cây theo vụ mùa sang trồng ớt liên kết với doanh nghiệp.

Cũng là niềm vui, phấn khởi lúc ban đầu khi nghe tin liên kết với doanh nghiệp mà cụ thể là Công ty Cổ phần Steva Ventures, trụ sở tại Bắc Linh Đàm, Hoàng Mai (Hà Nội) để thay đổi cơ cấu cây trồng, tăng thu nhập.

Dự án này càng được lòng dân hơn khi doanh nghiệp hứa bao tiêu toàn bộ sản phẩm từ ớt tươi, ớt khô và lá khi thu hoạch và có những mức hỗ trợ liên kết về mặt kỹ thuật và giống. Do vậy, thay vì “chung thủy” với giống cây cũ như lạc, đậu, khoai, ngô… lợi ích kinh tế thấp, họ mong chờ một bước đột phá mới, đưa giống cây trồng mới, hình thức sản xuất tiên tiến, lợi nhuận kinh tế cao hơn.

Thế nhưng, vụ trồng ớt liên kết với doanh nghiệp của người dân xã Hương Thọ đã không đạt kết quả như mong đợi của người dân, chính quyền cũng như doanh nghiệp.

Gần 5ha diện tích trồng ớt vụ Đông Xuân 2015 cho năng suất kém, công ty về thu mua với giá rất rẻ, không giống như cam kết ban đầu. Điều đáng nói, không chỉ mua với giá rẻ, Công ty Cổ phần Steva Ventures còn mua số lượng ít và chỉ duy nhất một lần mua vào tháng 6/2015, nhưng đến nay vẫn chưa thanh toán số tiền gần 10 triệu đồng mua ớt cho người dân (?!).

Lạ lùng, dân điêu đứng vì các dự án... giảm nghèo - Ảnh 2
Tin lời doanh nghiệp khi hứa bao tiêu toàn bộ sản phẩm, nhiều hộ trồng ớt ở xã Hương Thọ, huyện Vũ Quang trắng tay, ớt đành xay nhỏ để dùng vì không ai mua.

Hơn 7 tháng nay, hàng trăm hộ dân xã Hương Thọ sống trong cảnh tiền mất, tật mang và cũng không thể liên lạc được với công ty.

Qua tìm hiểu được biết, thời điểm đó, do không có nguồn bán, ớt của dân chín cả đồng và rụng đỏ ruộng. Người dân chỉ biết đứng nhìn trong cay đắng và mang ớt về nhà phơi khô, tán ra để dùng. Thậm chí, một số hộ dân còn phải hái đi vứt để kịp trồng các loại cây cho mùa vụ tới.

Chính lời hứa bao tiêu và những cam kết có phần dễ nghe của doanh nghiệp, hàng trăm hộ dân tại đây như trúng cú “lừa” lớn. Lẽ ra với diện tích đất trồng đó, các hộ dân nơi đây đã canh tác được 2 mùa vụ, có thêm thu nhập. Dự án này đã nhanh chóng trở thành nỗi hoang mang, mất lòng tin của nhân dân.

Điều đáng nói, đây không phải lần đầu tiên tại Hà Tĩnh, dự án trồng ớt liên kết với doanh nghiệp chết yểu. Trước đó, tại xã Phương Mỹ, huyện Hương Khê (Hà Tĩnh), người dân cũng từng điêu đứng vì trồng ớt để rồi đến lúc ớt mất mùa, doanh nghiệp bỏ chạy còn các hộ dân lại chịu “cay” một mình.

Không chỉ tại Hà Tĩnh, tại tỉnh Nghệ An cũng có rất nhiều dự án giảm nghèo chung số phận. Hàng trăm con vật nuôi chết, nhiều giống cây năng suất không có, èo ọt khiến người dân bức xúc.

Điển hình, năm 2013, xã Tam Quang, huyện Tương Dương thực hiện mô hình trồng chanh leo tại bản Bãi Sở. Tuy nhiên, vì chính quyền cung cấp giống cây chậm, nhân dân chưa được bổ túc nhiều về kỹ thuật trồng nên cây chanh leo trồng đến đâu thì chết đến đó. Sự việc này khiến dân chán nản, bỏ dần và chuyển sang canh tác các cây trồng khác.

Tương tự, mô hình chuối tiêu hồng cũng không tránh được lối cũ. Khi thực hiện mô hình, bà con được Nhà nước đầu tư 100% giống, phân bón, kỹ thuật… nhưng do không tìm hiểu kỹ thổ nhưỡng, dự án cung ứng giống chuối cho bà con kém chất lượng, quá nhỏ, không có khả năng phát triển cho nên triển khai mô hình nào cũng chỉ thấy chuối còi, cằn, người dân không làm theo, bỏ đất hoang không chăm sóc….

Trước những thực tế đó, thử hỏi, liệu những dự án chuyển đổi cây trồng, vật nuôi phục vụ người nghèo này có thực sự đi đúng mục đích, hay càng khiến dân nghèo lại thêm nghèo, điêu đứng và trắng tay hơn.

Thiết nghĩ, các cấp chính quyền địa phương cần có sự quan tâm, đầu tư công sức hơn nữa để các dự án giảm nghèo đạt kết quả, đúng mục đích đặt ra và hợp lòng dân.

Theo Báo Người Đưa Tin