HSBC: Cải cách chậm trễ là “gánh nặng” trong triển vọng trung hạn của Việt Nam

Thảo Mai

16:11 02/04/2015

BizLIVE -

Tiến trình cải cách chậm trễ có thể sẽ ảnh hưởng đến tiềm năng tăng trưởng trung hạn của Việt Nam, trong đó có thể khiến tiến trình ổn định đưa đất nước tiến lên thịnh vượng gặp nhiều rủi ro.

HSBC: Cải cách chậm trễ là “gánh nặng” trong triển vọng trung hạn của Việt Nam

Ảnh minh họa.

Nhìn bề ngoài, nền kinh tế Việt Nam khởi động năm 2015 với một vị thế mạnh mẽ. Ngành sản xuất đã tăng trưởng 9,5% so với cùng kỳ năm ngoái trong khi lĩnh vực dịch vụ cũng có mức tăng đáng kể 5,8%.

Chỉ số GDP quý I tăng 6,0% so với năm ngoái phản ánh chỉ số PMI có mức ổn định tương đối trong ba tháng qua.

Nhờ vào nhu cầu cao hơn, tăng trưởng tín dụng khối tư nhân trong quý I cũng đạt mức 15,5% so với cùng kỳ năm ngoái, HSBC ghi nhận tổng quan.

Yếu tố ngoại lai xấu đi

Tuy nhiên ngân hàng cảnh báo các điều kiện bên ngoài đang diễn biến xấu đi, tạo sức ép lên hai nguồn thu ngoại tệ chính của Việt Nam.

Xuất khẩu mặc dù vẫn còn cao so với tiêu chuẩn khu vực trong quý I nhưng cũng đã giảm xuống mức 6,4% so với cùng kỳ năm ngoái (quý I/2014 tăng 12,7%).

Các lô hàng từ các doanh nghiệp trong nước tiếp tục giảm trong quý vừa rồi càng nêu bật việc doanh nghiệp Việt Nam đang dần mất năng lực cạnh tranh.

Ngành du lịch cũng đang suy yếu. Trong quý I lượng khách du lịch đến Việt Nam đã giảm 13,7% so với năm ngoái chỉ đạt mức 2 triệu khách.

Nguyên nhân

Năng lực cạnh tranh từ đồng ngoại tệ yếu là một phần nguyên nhân. Xét về mặt tỷ giá hối đối thực hữu dụng, tiền đồng Việt Nam đang tăng giá khoảng 8% kể từ cuối năm 2014.

Nhu cầu bên ngoài đang giảm cũng là một nguyên nhân khác. Tuy nhiên, các nguyên nhân gây ra việc này đa phần là do những yếu tố nội tại trong nước, ví dụ như môi trường kinh doanh ngày càng xấu hay năng suất thấp đã làm Việt Nam phụ thuộc quá nhiều vào nguồn lao động giá rẻ.

Triển vọng ngắn hạn

Những yếu tố này không gây ra những rủi ro ổn định ngắn hạn, báo cáo dự đoán. Thâm hụt thương mại của Việt Nam vẫn còn ít và dòng vốn đổ vào Việt Nam vẫn còn, thể hiện ở nguồn vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài FDI được giải ngân trong quý I tăng 7% so với cùng kỳ năm ngoái.

Tuy nhiên tiến trình cải cách chậm trễ có thể sẽ ảnh hưởng đến tiềm năng tăng trưởng trung hạn của Việt Nam, trong đó có thể khiến tiến trình ổn định đưa đất nước tiến lên thịnh vượng gặp nhiều rủi ro.

Lạm phát tăng chậm ở mức 0,9% trong tháng 3 sẽ tạo cơ hội cho Ngân hàng nhà nước  hỗ trợ tăng trưởng. HSBC tin tưởng định chế có nhiều cơ hội cắt giảm lãi suất thị trường mở OMO thêm 0,5%, đưa lãi suất này về mức 4,5%.

Khó khăn trước mắt…

Chỉ số PMI mới nhất báo hiệu những mối lo ngại về khả năng bền vững của đà tăng ngành sản xuất. Tốc độ tăng trưởng đang chậm lại.

Trong tháng Ba, chỉ số PMI đã giảm từ mức 51,7 điểm của tháng 2 còn 50,7 điểm.

Trong dài hạn, tình trạng thiếu hụt nguồn lao động có tay nghề cao luôn là vấn đề đáng quan tâm khi hệ thống giáo dục đại học không theo kịp nhu cầu của công ty. 

Thêm nữa, mối quan hệ giữa quản lý và lao động vẫn còn là một thách thức gây ra tình trạng gián đoạn sản xuất.  

Các doanh nghiệp trong nước chưa tận dụng được nguồn lao động giá rẻ của Việt Nam. Xuất khẩu của các doanh nghiệp trong nước đều giảm trong quý I/2015 và quý IV/2014.

Điều đó cho thấy trong 5 năm qua, Việt Nam vươn lên xuất sắc trong câu chuyện xuất khẩu phần lớn là nhờ các doanh nghiệp đầu tư nước ngoài.

Điều này không hẳn là một sự phát triển xấu, tuy nhiên, hiệu suất đáng thất vọng của các doanh nghiệp đầu tư trong nước cho thấy quá trình này đang không xảy ra đủ nhanh và việc chuyển giao công nghệ từ các doanh nghiệp FDI bị giới hạn. 

…. không chỉ tác động lên xuất khẩu

Trong khi tăng trưởng xuất khẩu đang chậm lại, nhập khẩu lại phục hồi do nhu cầu nội địa mạnh lên dẫn dắt.

Điều đáng lo ngại là sự gia tăng mạnh việc nhập khẩu các mặt hàng tiêu dùng như số liệu nhập xe ôtô đã  tăng 78,5% trong quý I/2015 so cùng kỳ năm trước.

Biểu đồ 2 thể hiện tăng trưởng cho vay đang hồi phục rõ rệt với mức tăng 15,5% trong quý I/2015 so cùng kỳ năm trước và tăng 1,25% so cuối năm 2014.

Nếu như cho vay tiếp tục tăng trưởng nhanh, nhu cầu nhập khẩu cũng sẽ tăng dẫn đến thâm hụt thương mại ngày càng rộng. 

Trong khi các kế hoạch cải cách đối với ngành ngân hàng đang được tiến hành một cách chậm chạp, thì tăng trưởng tín dụng nhanh lại trở thành mối lo, đặc biệt là đối với những lĩnh vực hoạt động kém hiệu quả như bất động sản.

Phần đóng góp của tín dụng cho GDP đã tăng đến mức 100% trong năm 2014 so với mức 95% vào năm 2012, HSBC chỉ ra.

Một lĩnh vực khác cũng đang chịu áp lực là du lịch. Tăng cạnh tranh đang ảnh hưởng đến nguồn thu ngoại tệ truyền thống của Việt Nam.

Số lượng khách du lịch vào Việt Nam tăng rõ rệt kể từ năm 2009, đạt 7,9 triệu khách vào năm 2014. Phần lớn khách du lịch là người Trung Quốc, Úc, Nhật Bản và Nga.

Nhưng số lượng khách du lịch đã giảm 13,7% trong quý I/2015 so với năm ngoái. Một phần nguyên nhân là do đồng Việt Nam tăng giá trên cơ sở tỷ giá thực hữu dụng REER.

Nhưng về cơ bản, dù là xuất khẩu hay du lịch của các doanh nghiệp trong nước, năng lực cạnh tranh đang giảm dần không chỉ đơn thuần là yếu tố giá cả; biểu đồ dưới cho thấy lượng khách du lịch nước ngoài của Thái Lan song song với khách du lịch đến Việt Nam.

Khoảng cách giữa Việt Nam và Thái Lan ngày càng rộng cho thấy việc lựa chọn Thái Lan là một điểm đến ngày càng trở nên hấp dẫn hơn đối với khách du lịch toàn cầu.
Thủ tục xin thị thực rườm rà cùng với chi phí cao và cơ sở hạ tầng bị giới hạn cũng là những nguyên nhân góp phần vào đó. 

THẢO MAI

BizLIVE - Gặp gỡ