Đừng biến phí thành thuế thu nhập trá hình để tận thu người dân

Minh Huệ

07:39 12/11/2015

BizLIVE -

Thảo luận về dự thảo luật phí lệ phí, nhiều đại biểu cho rằng cần phải chấm dứt tình trạng phí chồng phí, đừng biến phí thành thuế thu nhập trá hình để tận thu người dân.

Đừng biến phí thành thuế thu nhập trá hình để tận thu người dân

Đại biểu Quốc hội Trương Trọng Nghĩa,đoàn TP.HCM. Ảnh Minh Huệ

Tiếp tục chương trình làm việc, chiều qua, ngày 11/11, Quốc hội tiếp tục thảo luận ở hội trường về một số nội dung còn ý kiến khác nhau của dự thảo Luật phí, lệ phí.

Ý kiến về dự thảo luật phí, lệ phí, đại biểu Quốc hội Trương Trọng Nghĩa, đoàn TP.HCM, cho rằng quy định nguyên tắc chung dịch vụ công phải chi vào thuế, nhất là dịch vụ công toàn dân sử dụng. Theo nguyên tắc phí và lệ phí trả cho 1 bộ phận nào đó có nhu cầu sử dụng dịch vụ đó, những gì dịch vụ chung Nhà nước đảm trách và người dân đóng thuế.

“Phí và lệ phí phải hợp lý, không thể là thuế thu nhập trá hình làm giảm thu nhập hợp pháp của dân. Dân đã đóng các loại thuế nên phải làm sao không phải móc thêm tiền túi trả cho dịch vụ công, không bù đắp cho tệ nạn tham nhũng lãng phí kém hiệu quả trong quản lý nhà nước trong việc sử dụng tiền thuế của nhiều dân”, đại biểu Nghĩa nhấn mạnh.

Tình trạng phí chồng phí: Do quản lý lỏng lẻo hoặc lợi ích nhóm!

Nêu quan điểm của mình về dự thảo luật phí, lệ phí, đại biểu Quốc hội Nguyễn Thị Quyết Tâm, đoàn TP.HCM, phản ánh trong thực tiễn người dân bức xúc hiện tượng phí chồng phí, phí chồng thuế và lạm thu phí được biểu ở những khoản chi tiết trong các khoản phí thuế đó. Như phí giao thông đường bộ, kiểm dịch động thực vật.

“Đề nghị giao Chính phủ có danh mục chi tiết thì hàng năm về những khoản phí thuế đó và Chính phủ phải báo cáo về danh mục chi tiết này để Quốc hội cho ý kiến và có giám sát. Nếu không sẽ lặp lại tình trạng phí chống phí như hiện nay. Để tránh tình trạng sai sót như thu phí đường bộ. Nhiều năm tới chưa nên quy định mức phí này khi mà hệ thống đường bộ chưa đáp ứng nhu cầu người dân”, đại biểu Tâm đề nghị.

Đại biểu Quốc hội Huỳnh Văn Tín, đoàn Tiền Giang cũng cho rằng việc thu phí và lệ phí phải tương xứng với dịch vụ công, nếu không trở thành nguồn tận thu của người dân.

“Dự thảo luật phí, lệ phí phải đảm bảo nguyên tắc phí và lệ phí không chồng thuế. Dự thảo cần giải thích rõ bản chất của phí lệ phí và giá dịch vụ. Hiện dự thảo luận chưa làm rõ nội hàm từng loại phí và lệ phí, nên cần phải làm rõ bao gồm cả dịch vụ công”, đại biểu Tín nhận định.

Theo đại biểu Tín, Chính phủ cân nhắc phí dịch vụ công như phí khai thác tài liệu do Nhà nước quản lý và cần công khai các khoản thu liên quan đến phí và lệ phí hàng năm. Phí thăm quan dịch vụ, gửi xe ô tô và xe máy có giá khác nhau ở nhiều địa bàn, nhất là ngày lễ tết nên đề nghị bổ sung quy định xử phạt hành vi vi phạm liên quan.

Đại biểu Quốc hội Dương Trung Quốc, đoàn Đồng Nai, cho rằng tình trạng phí chồng phí ai cũng biết nhưng tại sao cơ quan quản lý có liên quan không giải quyết. Thực tế này chỉ có một cách giải thích là do cơ quan quản lý lỏng lẻo hoặc lợi ích nhóm.

Nói về phí, lệ phí, đại biểu Nghĩa cho rằng phí hạ tầng giao thông ở Việt Nam hiện nay là một loại thuế thu nhập trá hình.

“Nhà nước vay ODA đầu tư cơ sở hạ tầng giao thông. Ở nhiều nước chi phí hạ tầng giao thông cầu đường chỉ thu phí khi chứng minh đem lại giá trị gia tăng. Hoặc có những cung đường ghi rõ là được xây dựng bởi tiền người dân đóng vào, phí trả thêm phần cải thiện đó và người dân được quyền khiếu kiện”, đại biểu Nghĩa nên quan điểm.

Theo đại biểu Nghĩa, có những dịch vụ nhà nước chỉ thu một phần chứ không toàn bộ chi phí. Nhà nước bù lỗ cho dịch vụ đó và thu thêm 1 phần thôi. Vì vậy, mức phí, lệ phí tối đa không vượt chi phí hợp lý.

“Có những trường hợp không nhất thiết phải thu tối đa, lệ phí cũng không được vượt chi phí hợp lý của người dân, doanh nghiệp”, ông Nghĩa nói.

“Xã hội hóa” là khái niệm mù mờ, dễ xảy ra tiêu cực

Để tránh bị lợi dụng, đại biểu Nghĩa cho rằng dự thảo luật nên bỏ cụm từ “xã hội hóa” vì rất mơ hồ và dễ bị lợi dụng.

“Nhiều dịch vụ thực chất là tư nhân hóa, thì phải đánh thuế trên số thu nhập của tư nhân, Nhà nước phải giảm thuế tương ứng. Vì trước đây người dân đã đóng thuế để được hưởng dịch vụ ấy, nay chuyển dịch vụ đó cho tư nhân, người dân lại phải đóng thêm là vô lý. Tư nhân hóa rẻ hơn thì ta tư nhân hóa, để tư nhân làm. Nhưng cũng tránh việc tao lợi thế tự nhiên cho tư nhân, cấp cho tư nhân làm dự án thì họ được lợi thế lớn. Những trường hợp như vậy nhà nước nên làm”, đại biểu Nghĩa đề nghị.

"Tôi rất tán thành với ý kiến của đại biểu Trương Trọng Nghĩa, đại biểu Dương Trung Quốc nói và cho rằng “đừng nói là xã hội hóa”.

“Tư nhân hóa thì nói thẳng là tư nhân hóa đi. Nếu tư nhân hóa mà có hiệu quả tốt thì chúng ta vẫn ủng hộ. Xã hội hóa là khái niệm rất mù mờ. sự mù mờ ấy làm cho người dân mất lòng tin. Ví như nhiều dự án BOT như một hộp đen không ai biết được chủ đầu tư đã đầu tư vào đây thế nào và tại sao lại có mức phí như vậy. Nói rất thật, đây là nơi nảy sinh tiêu cực, lợi ích nhóm”, đại biểu Quốc nhận định.

Đại biểu Quốc kể về câu chuyện ngày thứ 7 tuần trước khi ông có việc đi qua trạm thu phí BOT ở địa phận Lương Sơn, Hòa Bình và bị người dân chặn lại khiếu kiện về tình trạng đặt trạm thu phí BOT không đúng địa giới và mức thu phí không hợp lý.

Đại biểu Quốc hội Dương Trung Quốc. Ảnh: Minh Huệ

“Đây là yêu cầu chính đáng của người dân. Ngay sau khi xảy ra chuyện này, Bộ trưởng Bộ giao thông Vận tải Đinh La Thăng có đến gặp tôi và đến thứ 2 đầu tuần tôi đã gửi lá đơn của người dân kèm với kiến nghị của tôi gửi cho bộ trưởng Thăng và bí thư tỉnh Hòa Bình.

“Ngay khi tôi vượt qua trạm thu phí này tôi cũng đã gọi điện cho bí thư tỉnh Hòa Bình cũng là đại biểu quốc hội và ông nói đã biết việc này rồi và hiện đang tìm hướng giải quyết. Tôi nghĩ cần có thời gian để có hồi âm. Chức năng của tôi là giám sát và cơ quan chức năng phải có hồi âm. Còn hồi âm như thế nào để người dân phán xét”, đại biểu Quốc cho biết.

Đại biểu Quốc cho rằng con đường đến Lương Sơn, Hòa Bình đã có từ rất lâu rồi và bây giờ chủ đầu tư chỉ bỏ tiền tráng thêm một tý men trên mặt đường mà lại thu phí cao như những nơi đầu tư từ đầu liệu có hợp lý không?

“Việc thu bao nhiêu tôi không dám nói ít quá hay nhiều quá nhưng phải ngồi tính toán và giám sát cụ thể, người dân rất cần điều đó. Bởi vì nếu không làm để mặc theo kiểu “cha chung không ai khóc” thì chỉ có thể là tồn tại lợi ích nhóm”, đại biểu Quốc khẳng định.

Theo đại biểu Quốc, về lý thuyết mà nói chất lượng đường tốt hơn thì có một phần phí là hợp lý. Cái quan trọng là phải rà soát lại.

“Tôi cho rằng cần phải tính toán và cơ quan chức năng có liên quan phải có trách nhiệm tính toán xem nhà đầu tư đầu tư vào đây là bao nhiêu. Với những sự vụ cụ thể này, Bộ trưởng Thăng cần phải yêu cầu nhà đầu tư tính toán cụ thể và minh bạch hóa ra, sau đó quy định cụ thể để áp dụng cho nhiều nơi tránh tình trạng mập mờ, lợi ích nhóm”, đại biểu Dương Trung Quốc nhấn mạnh.

Không thu phí vỉa hè để tạo nguồn thu cho ngân sách

Đại biểu Quốc hội Huỳnh Văn Tín, đoàn Tiền Giang cho rằng Chính phủ nên cân nhắc sử dụng phí dịch vụ lòng đường, lề đường vì như vậy người dân dễ hiểu lầm là có chủ trương sử dụng vỉa hè.

Đại biểu Quốc hội Trương Trọng Nghĩa, đoàn TP.HCM, đề nghị chấm dứt thu phí, lệ phí vỉa hè lòng đường vì như thế là bị lạm dụng, phát sinh tiêu cực và phản văn minh. Việc cho thu phí vỉa hè chỉ nhằm tạo nguồn thu cho ngân sách.

“Ở nhiều quốc gia, nhiều đô thị lớn trên thế giới có cho phép sử dụng lề đường, nhưng lòng đường thì chỉ trong một số sự kiện cá biệt”, ông Nghĩa cho biết.

Ông Nghĩa dẫn chứng ở Paris, trên đại lộ Champs-Élysées vào mùa hẹ có những quán cà phê vỉa hẹ nhưng buộc phải đảm bảo không cản trở giao thông và vệ sinh, mĩ quan đô thị, đóng thuế đầy đủ và chỉ được mở ở một thời điểm nhất định trong năm.

“Do đó, không thể cho phép thu phí vỉa hè, lòng đường một cách thường xuyên và coi đây là một nguồn thu đáng kể như quan điểm của ban soạn thảo và Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Chỉ những trường hợp cá biệt mới cho phép thu phí sử dụng vỉa hè và phải do HĐND tỉnh thành phố quy hoạch, phê duyệt. Đồng thời chỉ được sử dụng trong những thời điểm cụ thể trong năm”, đại biểu Nghĩa kiến nghị.

MINH HUỆ