Đà Nẵng xử lý các tượng linh vật ngoại lai: Vẫn phải thỏa hiệp, chưa thể thu hồi

Nhiệt Băng

07:49 13/08/2015

Cuộc vận động sáng tác mẫu linh vật thuần Việt do Đà Nẵng triển khai đã được hơn 1 tháng, còn kéo dài khoảng 1,5 tháng nữa.

Đà Nẵng xử lý các tượng linh vật ngoại lai: Vẫn phải thỏa hiệp, chưa thể thu hồi

Ảnh minh họa.

Được tin tưởng sẽ “cứu” làng đá mỹ nghệ Non Nước sau quy định không được sử dụng biểu tượng, sản phẩm, linh vật ngoại lai không phù hợp thuần phong - mỹ tục Việt Nam, đồng thời cũng là cơ sở để thực hiện việc thu hồi tượng linh vật ngoại lai tại các cơ quan, cơ sở thờ tự… Có điều, hành trình “thí điểm” này cũng đặt ra nhiều vướng mắc chưa thể trả lời trong một sớm một chiều.
Lo khách chê

Sau khi Bộ VHTTDL ra công văn 2662 ngày 8.8.2014 về việc không sử dụng biểu tượng, sản phẩm, linh vật ngoại lai không phù hợp thuần phong - mỹ tục Việt Nam, làng đá Non Nước có bề dày lịch sử hơn 300 năm, cung cấp 70% số sản phẩm nghê, sư tử… đá cho thị trường cả nước rơi vào “đại hạn”.

Mặt hàng bán chạy nhất là tượng sư tử, lân đá không tiêu thụ được, kéo đời sống của các cơ sở sản xuất và thợ tạc đá rơi vào bế tắc. Những người dân làng nghề nêu câu hỏi: Tại sao ngay lúc đầu, khi người dân ồ ạt tạc tượng linh vật không phù hợp thuần phong mỹ tục Việt Nam, Bộ VHTTDL không ý kiến gì. Các nghệ nhân làng đá thắc mắc: “Nếu nói linh vật này kia ngoại lai, hãy chỉ ra nó ngoại lai chỗ nào?”. Bởi lẽ, theo thời gian, phần lớn các tượng linh vật đều được biến tấu, cách điệu.

Khúc mắc này phần nào được giải đáp khi Bảo tàng Mỹ thuật VN phối hợp với Bảo tàng Mỹ thuật Nam Định và Đà Nẵng tổ chức triển lãm “Hình tượng sư tử và nghê trong nghệ thuật điêu khắc cổ Việt Nam” giữa tháng 12 năm ngoái. Tuy nhiên, đến bước sáng tác mẫu thì xuất hiện yếu tố thương mại chi phối. Bà Hồ Thị Nhung - chủ cơ sở điêu khắc đá Ngũ Hành Sơn (làng đá Non Nước) nhăn nhó: “Các nghệ nhân đã thử sáng tác mẫu linh vật Việt, nhưng mẫu mới làm rất mất thời gian, thợ không quen làm, giá thành cao, khách hàng thì không thích mua...".

Thợ điêu khắc đá Hoàng Độ lo ngại: “Trong quá trình chế tác, xin cho chúng tôi được chỉnh sửa một số chi tiết sao cho đẹp hơn, sống động hơn, chứ bắt phải thuần Việt 100% thì khó lòng đáp ứng được vì sợ... bán không ai mua!”.

Không sao chép máy móc từ mẫu

Tính đến tháng 10.2014, Đà Nẵng có 95 DN, di tích, công sở, khu dân cư, cơ sở tôn giáo trưng bày biểu tượng, sản phẩm linh vật không phù hợp với thuần phong mỹ tục Việt Nam. Ông Nguyễn Hữu Chiến - Phó GĐ Sở VHTTDL Đà Nẵng, cho biết, việc thu hồi tượng linh vật ngoại lai tại các cơ quan, cơ sở thờ tự... theo chỉ đạo của Bộ VHTTDL vẫn đang trong giai đoạn... thỏa hiệp, chưa thể thu hồi. "Nếu chưa có gì thay thế, đã thu hồi, sẽ gây ra phản ứng. Chờ khi có mẫu chính thức, thành phố vận động thay thế mà các đơn vị vẫn không thực hiện, sẽ kiên quyết xử lý" - ông Chiến nói. Cách xử lý, theo ông Chiến, nếu tượng lớn - có thể tận dụng tạc, chỉnh sửa thành tượng nhỏ thuần Việt để giảm thiệt hại. Ngoài ra, cũng có thể xay mịn các linh vật, sau đó đúc lại.

Lãnh đạo ngành văn hóa TP.Đà Nẵng cũng có đắn đo về công sức, thời gian các nghệ nhân bỏ ra để sáng tác tác phẩm, nên bước đầu vận động từng hộ kinh doanh, kêu gọi các nghệ nhân, thợ đá làng đá Non Nước “hãy thể hiện lòng yêu nước”, tích cực tham gia sáng tác mẫu linh vật mang bản sắc Việt Nam để đưa tác phẩm vào sử dụng rộng rãi. Ông Chiến chia sẻ: “Khi tượng thuần Việt đã phổ biến, người dân sẽ ý thức được họ đang sử dụng tác phẩm mang hình ảnh ông bà, tổ tiên mình trong đó. Rồi cộng đồng cũng sẽ dần tẩy chay những tác phẩm có yếu tố ngoại lai”.

Ông Chiến cho rằng, các nghệ nhân làng đá lâu nay vẫn chưa vượt qua được suy nghĩ, ai giữ nghề nấy, tạc tượng độc quyền để làm kinh tế. “Giờ vận động sáng tác, họ hỏi, khi tôi sáng tác ra, tôi có quyền sử dụng sản phẩm đó đến đâu và ai sử dụng. Tôi mong các nghệ nhân hãy thoát ra suy nghĩ này, hãy vì cái chung và miếng cơm manh áo của làng nghề để tác phẩm được sử dụng rộng rãi, phổ biến” - ông Chiến nói.

Bàn về yếu tố thương mại, ông Chiến phân trần: “Chúng tôi quy định tác phẩm sáng tác không được sao chép máy móc từ mẫu, các nghệ nhân cứ linh hoạt đưa hoa văn, đường nét vào, miễn sao vẫn giữ được bản sắc Việt Nam là được. Tôi cũng không hy vọng các nghệ nhân sẽ sáng tác được nhiều mà chỉ vài chục tượng thôi cũng được, sau đó sẽ chấm chọn, triển lãm, tọa đàm đánh giá xem các tác phẩm đó đã ngang tầm chưa, nên thay đổi cái gì”.

Theo Báo Lao Động

Thăm dò ý kiến
Nếu thay đổi khung giờ làm việc, bạn sẽ chọn phương án nào?

BizLIVE Gặp gỡ