Cấp tập trồng cây mắc ca: Lời chốt đầy trách nhiệm

Sơn Ca

10:20 07/04/2015

Ngày 6/4, báo cáo Thủ tướng về việc phát triển cây mắc ca, Bộ NN&PTNT khẳng định chưa đủ căn cứ để phê duyệt quy hoạch phát triển.

Cấp tập trồng cây mắc ca: Lời chốt đầy trách nhiệm

Ảnh minh họa.

Theo Bộ NN&PTNT, mắc ca là cây trồng mới, quá trình khảo nghiệm còn cho kết quả khác nhau. Mặt khác cần xem xét kỹ các vấn đề về chế biến, thị trường. Do vậy, đến nay, Bộ chưa đủ căn cứ khoa học để phê duyệt quy hoạch phát triển cây mắc ca.

Các quy trình kỹ thuật nhân giống, trồng, chăm sóc, công nghệ chế biến với loại hạt này đang giai đoạn hoàn thiện. Bộ đang chỉ đạo các đơn vị chức chức năng thuộc bộ khẩn trương, tập trung nghiên cứu và ban hành trong năm 2015.

Để hạn chế rủi ro cho các tổ chức, cá nhân gây trồng cây mắc ca, Bộ NN&PTNT cũng có văn bản đề nghị các địa phương, hướng dẫn nông dân trồng mắc ca ở những nơi đã khảo nghiệm thành công hoặc có điều kiện tương tự. Không triển khai trồng cây này trên quy mô lớn trong các khu vực chưa được trồng khảo nghiệm khẳng định hiệu quả.

Trong báo cáo Thủ tướng, Bộ NN&PTNT cho biết: Mắc ca là loại cây ăn quả thân gỗ, thuộc nhóm quả hạch, hạt có vỏ cứng, nhân dùng trực tiếp làm thực phẩm, hoặc chế biến bánh, kẹo, mỹ phẩm... Loại cây này ưa khí hậu mát, mưa ẩm và khô hạn xen kẽ, sinh trường và phát triển tốt ở nhiệt độ từ 20-25 độ C, lượng mưa hàng năm 1.500-2.500 mm, độ cao 300-1.200 m.

Đất trồng mắc ca tốt nhất là dạng đất thịt nhẹ, thoát nước tốt, tầng đất sâu, ẩm. Trồng cây mắc ca ở những nơi bị gió mạnh, sương muối, mưa phùn vào thời điểm thụ phấn sẽ giảm khả năng đậu quả.

Hiện mắc ca trồng nhiều ở Úc, Mỹ, Nam Phi, Kenya và một số nước khác, với tổng diện tích khoảng 80.000 ha, sản lượng 140 nghìn tấn quả/năm.

Tại Việt Nam, hiện mới một vài công ty, cơ sở chế biến hạt mắc ca, nhưng quy mô nhỏ, phụ thuộc vào nguyên liệu nhập khẩu.

Trồng cây mắc ca vẫn còn thiếu đầu tư khoa học
Trồng cây mắc ca vẫn còn thiếu đầu tư khoa học
Đến nay, Bộ đã công nhận 10 giống mắc ca. Trong đó, có 3 giống quốc gia (dòng OC, 246 và 816), 7 giống tiến bộ kỹ thuật (dòng Daddow, 842, 849, 741, 800, 900, 695)

Bộ NN&PTNT cho biết, hiện diện tích mắc ca trồng thử và dự án khuyến lâm theo chương trình của bộ này ở Tây Bắc và Tây Nguyên là khoảng 520 ha. Ngoài ra, diện tích do các tổ chức, cá nhân tại các địa phương khác trồng khoảng 1.920 ha. Như vậy, tổng diện tích cây mắc ca cả nước đến nay khoảng 2.440 ha.

Tuy nhiên, tổng diện tích trồng mắc ca cả trồng tập trung và trồng xen trên cả nước từ nay đến năm 2020 vào khoảng 10.000ha.

Trước đó, nhiều chuyên gia cũng có những phản biện tâm huyết về việc cấp tập trồng cây mắc ca.

GS. Lê Đình Khả - Hội KHKT Lâm nghiệp Việt Nam cho biết: "Mắc ca là cây ăn quả thân gỗ có giá trị kinh tế cao. Thế nhưng đầu tư trồng mắc ca phải sau 6-7 năm mới có lãi. Đây là điều mà người đầu tư cần tính đến trước khi trồng. Ngay cả ở Úc là nước đã phát triển cây này từ rất sớm nhưng sau 12 năm mới bắt đầu hòa vốn".

Đặc biệt, theo ông Khả, trong quan hệ cung cầu cũng chỉ đến mức nào đó. Thị trường chỉ có như vậy nên phải tính, tránh hiện tượng như cây cao su và một số cây công nghiệp khác.

Đồng tình quan điểm, TS. Đào Thế Anh, Phó Viện trưởng Viện Cây lương thực – Cây thực phẩm kiêm GĐ Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển hệ thống nông nghiệp cho hay: "Ở Tây Nguyên hiện những vùng đất tốt nhất đã dùng để trồng cafe gần hết. Thời điểm chúng ta đưa cây cacao vào cũng chỉ còn những đất bạc màu nên năng suất thấp và đã thất bại.

Và giờ đây với cây mắc ca cũng chưa rõ ràng sẽ trồng ở đâu. Với những người nông dân, trồng mắc ca sẽ rất lâu để được thu hoạch. Có nhanh cũng phải 7-8 năm. Trong thời gian đó phải có trồng xen hoặc đa canh chứ nếu chỉ làm đồn điền riêng mắc ca sẽ rất khó khăn vì họ không có thu hoạch".

Vì thế, theo ông Anh, nên rút kinh nghiệm từ cây ca cao khi phổ biến cho nông dân trồng đã không nghiên cứu đầy đủ nên khi làm ra sản phẩm bán không có giá trị. Tức là để có được bột ca cao chất lượng thì phải qua sơ chế rồi lên men nhưng Việt Nam làm bột ca cao không đạt nên giá thành không cao và không bán được.

Như vậy với cây mắc ca chúng ta cũng chưa có nghiên cứu nào cụ thể xem mắc ca nhu cầu sử dụng thực như thế nào.

Là người tham gia trực tiếp nghiên cứu về cây mắc ca, Tiến sĩ Trần Vinh, Phó Viện trưởng Viện KHKT Nông Lâm nghiệp Tây Nguyên, cho biết: "Nhiều người dân tiếp cận thông tin chủ yếu là đọc trên báo đài, còn thông tin về khoa học kỹ thuật cho cây này còn rất ít. Đó là về góc độ khuyến nông.

Còn về nghiên cứu về cây mắc ca ở Việt Nam cũng chưa nhiều. Đặc biệt ở Tây Nguyên chưa có một đề tài cấp bộ cho nghiên cứu cây này. Hiện Viện KHKT Nông Lâm nghiệp Tây Nguyên làm nhưng cũng chỉ là đề tài cấp cơ sở.

Đặc biệt là nghiên cứu chọn tạo giống, kỹ thuật canh tác và nhiều thứ cần phải làm trong khi đó nếu chúng ta phát triển ào ạt sẽ bị mất cân đối".

Mặt khác,theo ông Vinh, có một điều đáng lưu ý ở đây là cây mắc ca không phải chỗ nào cũng thích hợp để trồng.Thực tế nó đòi hỏi điều kiện sinh thái rất ngặt nghèo, ưa khí hậu mát lạnh và đặc biệt trong thời gian ra hoa đậu quả đòi hỏi một nhiệt độ ổn định và thấp (khoảng 18-25 độ C), phải kéo dài trong vài tháng.

Chính vì thế ngay cả Tây Nguyên cũng ít vùng thực sự phù hợp cho cây mắc ca. Cho nên vùng trồng cũng rất quan trọng, phải quy hoạch đúng với vùng phù hợp điều kiện sinh thái, có vùng trồng thích hợp.

Còn nếu để dân trồng ồ ạt chắc chắn rằng trong thời gian tới sẽ có một số vùng thất bại. Tất nhiên cũng có vùng sẽ thành công nhưng hết sức lưu ý về điều kiện canh tác.

"Thực tế hiệu quả kinh tế chúng ta mới đang căn cứ vào thông tin thế giới chứ Việt Nam chưa có sản phẩm để xuất khẩu", ông Vinh khẳng định.

Theo Báo Đất Việt