“Cấm xe máy ở Hà Nội là chủ trương nóng vội, thiếu thực tế”

Tuyết Nhung

09:12 06/07/2016

BizLIVE - “Phải tạo ra sự cạnh tranh giữa phương tiện cá nhân với phương tiện công cộng. Nếu phương tiện công cộng thắng, xe cá nhân phải giảm bớt đi. Còn nếu phương tiện công cộng yếu, không thể cấm người dân đi phương tiện cá nhân được”, TS. Nguyễn Xuân Thủy, chuyên gia giao thông đô thị nhấn mạnh như vậy khi trao đổi với BizLIVE. 

“Cấm xe máy ở Hà Nội là chủ trương nóng vội, thiếu thực tế”

TS. Nguyễn Xuân Thủy, chuyên gia giao thông đô thị. Ảnh TL.

Cấm xe thì người dân đi bằng gì?
TP. Hà Nội vừa có chủ trương đến năm 2025 sẽ dừng hoạt động xe máy cá nhân trong nội đô. Ông suy nghĩ như thế nào về chủ trương này? 
Trong lộ trình giảm ùn tắc giao thông có nhiều cách làm. Vừa rồi Hà Nội có ý tưởng là đến năm 2025 sẽ cấm xe máy. Theo tôi đó là một chủ trương nóng vội, thiếu thực tế và có phần chủ quan.
Thứ nhất, hiện nay trong 10 người mới có 1 người đi xe công cộng, tức là mới chỉ có 8 - 10% xe công cộng đáp ứng nhu cầu người dân. Nhanh lắm thì đến năm 2025 mới đạt được 15 - 25%, tức là 10 người mới có 2 người đi xe công cộng. Vậy thì 8 người kia nếu bị cấm xe máy sẽ đi bằng gì?
Thứ hai, để cấm xe cá nhân, chỉ có cách duy nhất là phát triển hạ tầng, trục giao thông, tăng cường năng lực xe công cộng. Nhưng điều này thì không thể làm kịp vào năm 2025 được, chỉ còn 9 năm nữa thôi. Trong 9 năm đó không thể đạt được mục tiêu cung cấp toàn bộ phương tiện công cộng cho người dân, vì thời gian quá gấp gáp, đồng thời kinh phí cũng không đáp ứng được khi mất tới 2 - 3 tỷ USD để đầu tư trong khi nguồn tài chính còn khó khăn. 
Vì vậy, mục tiêu đến năm 2025 có thể cung cấp đủ phương tiện công cộng cho người dân, cấm xe máy như Sở Giao thông Vận tải đã nêu ra là không có cơ sở khoa học và cơ sở thực tiễn. 
Theo tôi, sẽ không thể thực hiện được việc cấm xe máy vào năm 2025, chưa nói đến chuyện xe máy lại là một phương tiện đi lại rất thuận tiện cho người dân. Đó là cần câu cơm, là phương tiện kiếm sống cho ít nhất khoảng 50 - 60% người dân. Nếu cấm xe máy, họ sẽ kiếm sống như thế nào trong bối cảnh hệ thống phương tiện công cộng không thể đáp ứng được?
Việc hạn chế phương tiện cá nhân đã được TP. Hà Nội đặt ra từ nhiều năm qua nhằm hạn chế ùn tắc giao thông nhưng đến nay chưa thể thực hiện. Nguyên nhân là do đâu, thưa ông?
Tôi cho rằng ùn tắc giao thông không chỉ là lỗi do phương tiện cá nhân gây ra mà nó có nhiều nguyên nhân khác. Ví dụ như hạ tầng, cầu đường hẹp, hè phố bị chiếm dụng, các trục đường nội đô, ngoại thành, ngã tư còn lạc hậu, không thông thoát cho người đi. Bên cạnh đó, xe công cộng hiện nay quá yếu kém.
Hà Nội có nêu ra bao nhiêu chủ trương đi nữa, nhưng hạ tầng kỹ thuật và giao thông công cộng không đảm đương được thì không nên nêu ra một cái gì khác cả. Vì nó không có cơ sở, không có điều kiện nào để thực hiện.
Phải tạo ra cạnh tranh giữa các phương tiện
Theo ông, nếu không cấm xe máy thì TP. Hà Nội nên giải quyết vấn đề ùn tắc giao thông trong nội đô như thế nào?
Tôi cho rằng không nên dùng phương pháp hành chính áp đặt trong trường hợp này mà phải đầu tư, nâng cấp hệ thống hạ tầng giao thông. Ngoài ra, cần phát triển mạnh giao thông công cộng. Bởi suy cho cùng, mục tiêu của chúng ta là nâng cao đời sống người dân, chứ không phải chống ùn tắc bằng mọi giá. 
Cách tốt nhất theo tôi phải hiện đại hóa hệ thống giao thông. Nâng cao năng lực hệ thống giao thông công cộng, tăng cường chất lượng hệ thống quản lý nhà nước, nâng cao hiệu quả giám sát, điều hành, quy hoạch, hợp lý hóa hệ thống mạng lưới giao thông, từ đó đưa đến việc giao thông sẽ thông suốt. 
Khi hệ thống hạ tầng đã tốt hơn, phương tiện công cộng phát triển hơn, người dân sẽ tự thấy là không cần thiết phải đi xe cá nhân và sẽ tự giảm bớt đi. 
Phải tạo ra sự cạnh tranh giữa phương tiện cá nhân với phương tiện công cộng. Nếu phương tiện công cộng thắng thì xe cá nhân phải giảm bớt đi. Còn nếu phương tiện công cộng yếu, chất lượng kém, không thể cấm người dân đi phương tiện cá nhân được. Vì cấm như vậy sẽ chỉ lợi bất cập hại.
Kinh nghiệm giải quyết ùn tắc giao thông trên thế giới như thế nào và Việt Nam có thể học hỏi được gì, thưa ông?
Ở các nước phát triển như Nga, Mỹ, Nhật Bản không có chuyện cấm phương tiện cá nhân. Họ phát triển mạnh hệ thống hạ tầng, giao thông công cộng. Ví dụ như Nhật Bản, họ có hàng trăm km tàu điện ngầm. Giờ cao điểm thì hành khách đi tàu điện ngầm là chính, phương tiện cá nhân rất hạn chế. Còn như một số nước bên cạnh Việt Nam như Indonesia, Malaysia, Philippines thì họ cũng có cấm xe máy đâu. Xe máy vẫn hoạt động với ô tô.
Tôi xin khẳng định rằng, nếu chúng ta cấm xe máy thì ô tô sẽ phát triển mạnh hơn. Mà ô tô thì chiếm đường gấp 4 - 5 lần xe máy, khiến ùn tắc trầm trọng hơn và tai nạn giao thông sẽ tăng lên chứ không giảm đi. 
Chúng ta đừng nghĩ phải loại xe máy ra mới hết ùn tắc. Người dân còn đang nghèo, đang khó khăn, xe máy vẫn là phương tiện rất quan trọng và vì vậy, nó phải được lưu hành theo điều 23 của Hiến pháp Việt Nam quy định.
Xin cảm ơn ông! 

TUYẾT NHUNG

BizLIVE - Gặp gỡ