Bồi thường vụ cá chết: Sẽ tiếp tục yêu cầu bồi thường nếu xác định rõ thiệt hại

Mạnh Nguyễn

18:59 01/07/2016

BizLIVE - "Trong thời gian gấp gáp để xử lý, con số 500 triệu USD chỉ nên coi là tạm thời. Còn sau đó, khi có thể thống kê cụ thể về thiệt hại thì sẽ tiếp tục yêu cầu Formosa bồi thường”.

Bồi thường vụ cá chết: Sẽ tiếp tục yêu cầu bồi thường nếu xác định rõ thiệt hại

Ảnh minh họa.

Vì sao là con số 500 triệu USD?
Tại buổi họp báo của Chính phủ ngày 30/6, nói về cơ sở nào để đưa ra con số bồi thường 500 triệu USD, Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và môi trường Trần Hồng Hà cho biết dựa trên các yếu tố như thiệt hại trực tiếp của người dân, môi trường…
Theo ông Hà, phải nói số đền bù chúng tôi đặt ra 500 triệu USD là nhỏ. Vì ở đây mới tính thiệt hại kinh tế trực tiếp của người dân, thông qua sơ bộ. Còn thiệt hại lớn hơn nhiều như tổn tương tâm lý, các hệ lụy khác.
Ông Hà cũng khẳng định “không cần thiết ở chỗ bao nhiêu” mà quan trọng, đó là yêu cầu Formosa và cổ đông thay đổi công nghệ, không để xảy ra tình trạng như vậy, xử lý ô nhiễm môi trường, hỗ trợ người dân xử lý ô nhiễm, phục hồi môi trường.
Bình luận về số tiền bồi thường trên, ông Nguyễn Minh Anh, Giám đốc Công ty Luật Trí Minh cho rằng: Ngoài việc bồi thường, Formosa cần phải chịu hình thức nộp phạt vì vi phạm pháp luật. Tuy nhiên, trong vụ việc này, con số nộp phạt này không nhiều, quan trọng vẫn là khoản tiền bồi thường.
Luật sư Nguyễn Minh Anh cũng bày tỏ quan điểm không đồng tình về con số bồi thường thiệt hại 500 triệu USD được ra. Ông Nguyễn Minh Anh cho rằng: “Số tiền đền bù phải được thống kê tính toán trên những thiệt hại cụ thể, không thể đưa ra một con số chung chung được.
Chắc chắn việc thống kê thiệt hại do hậu quả của sự cố rất lớn, cần rất nhiều thời gian. Do vậy, trong thời gian gấp gáp để xử lý, con số 500 triệu USD chỉ được coi như là tạm thời. Còn sau đó, khi có thể thống kê cụ thể về thiệt hại thì sẽ tiếp tục yêu cầu Formosa bồi thường”.
Luật sư Nguyễn Minh Anh chia sẻ thêm: “Theo tôi được biết, chất độc mà Formosa thải ra rất độc và xử lý khó khăn, dai dẳng. Do vậy, chi phí để khôi phục môi trường sẽ lớn hơn nhiều so với số tiền này. Chưa kể, số dân bị thiệt hại bởi sự cố này ở 4 tỉnh miền Trung là rất lớn. Số tiền này sẽ bù đắp như thế nào đối thiệt hại này của họ?”.
500 triệu USD - nhiều hay ít?

Khi nói về con số 500 triệu USD trên trang cá nhân, TS. Nguyễn Đức Thành, Viện trưởng Viện nghiên cứu kinh tế và chính sách (VEPR) bày tỏ băn khoăn về “công thức” tính ra những con số này.

“Lấy dân số cả nước nhân với 5 USD/người? Lấy số dân trực tiếp bị ảnh hưởng trong 4 tỉnh là khoảng 1 triệu dân nhân với 500 USD/người? Hay lấy 5% tổng vốn đầu tư theo thông lệ trích lập dự phòng rủi ro hay dự trù chi phí phát sinh? Lấy km bờ biển có cá chết nhân với 1 triệu USD một cây số (1000 USD một mét) mặt tiền?”…
TS. Nguyễn Đức Thành cho biết ông vẫn cảm thấy chưa liên quan đến giá trị quy đổi tổn hại về kinh tế - xã hội - môi trường - sinh kế - chỉ dẫn địa lý của miền Trung và cả nước.
Theo đại biểu Quốc hội Bùi Thị An - Chủ tịch Hội hóa học Hà Nội, Viện trưởng viện Tài nguyên, môi trường thì bên cạnh việc bồi thường thiệt hại về kinh tế cho người dân, hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp, Formosa còn phải nghiêm túc cam kết thực hiện bồi thường xử lý ô nhiễm, phục hồi môi trường biển tại 4 tỉnh miền Trung.
Bà An cho rằng, việc phục hồi môi trường biển không đơn giản, phải tốn rất nhiều tiền và số tiền 500 triệu USD mới chỉ là đền bù thiệt hại kinh tế cho người dân.
“Không có gì có thể bù đắp đối với sự cố này. Những hậu họa để lại khi sinh thái biển bị tác động, thậm chí bị hủy diệt sẽ rất khó khôi phục được. Kéo theo đó là cuộc sống bao nhiều người dân bị đảo lộn, bị điêu đứng.
Tuy nhiên, sự việc đã xảy ra rồi, cần phải bình tĩnh để xem xét vụ việc. Bởi bên cạnh việc quy trách nhiệm đối với Formosa cũng như các bên có liên quan, cần phải tìm ra những giải pháp thích hợp vừa khắc phục môi trường, vừa giúp người dân nhanh chóng ổn định cuộc sống.
Nhân dân phải sát cánh cùng Chính phủ để xử lý các vấn đề. Nhưng muốn người dân tin tưởng, Chính phủ, địa phương phải công khai minh bạch tất cả để người dân có thể giám sát.
Bởi việc công bố nguyên nhân, và thủ phạm cũng mới chỉ là bước đầu, và nhân dân còn phải theo dõi kiểm tra những cam kết của Formosa trong việc giải quyết hậu họa. Rồi sau đó là những hướng khắc phục như thế nào”, bà An nêu quan điểm.
Kiên quyết đóng cửa nếu Formosa tái diễn
Tại phiên họp trực tuyến Chính phủ với các địa phương ngày 1/7, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc cho biết: Số tiền 500 triệu USD (tương đương 11.500 tỷ đồng) mà Formosa bồi thường sẽ giao Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cùng Bộ Tài chính, Bộ Kế hoạch và đầu tư, Bộ Tài nguyên và môi trường lên phương án sử dụng cho các mục đích khác nhau.
Theo đó, trước hết là việc hỗ trợ lâu dài về sinh kế cho ngư dân. Chú trọng hỗ trợ theo hướng đầu tư cho chương trình đánh bắt xa bờ để mang lại hiệu quả dài lâu, bền vững và gợi ý dùng khoản tiền này để giúp hạ lãi suất cho vay với người dân đầu tư tàu đánh bắt xa bờ chỉ còn 1-1,5%.
Tiếp theo, Thủ tướng chỉ đạo phân về Quỹ Hỗ trợ môi trường để khôi phục môi trường biển đã bị xâm hại.
Thủ tướng cũng yêu cầu tính toán phần để hỗ trợ trực tiếp cho người dân bị thiệt hại qua sự cố. “Hỗ trợ cho ngư dân bao nhiêu, hỗ trợ đánh bắt xa bờ mức nào, cho quỹ bảo vệ môi trường bao nhiêu... sẽ được công bố cụ thể, minh bạch nhằm sử dụng hiệu quả số tiền đó”, Thủ tướng nhấn mạnh.
Người đứng đầu Chính phủ giao Phó thủ tướng Vương Đình Huệ, Bộ trưởng Tài chính Đinh Tiến Dũng cùng chỉ đạo để cuối tháng 7 xây dựng được phương án.
Thủ tướng lưu ý thêm, yêu cầu quan trọng nhất sau việc này là Formosa phải cam kết không tái diễn hành vi vi phạm, nếu tái diễn sẽ kiên quyết đóng cửa. Người đứng đầu Chính phủ nhấn mạnh quan điểm, không thể phát triển kinh tế, vì thu hút đầu tư mà bỏ qua môi trường, nhất là môi trường sống của người dân.

MẠNH NGUYỄN