Ngành da giày xuất khẩu: Doanh nghiệp nội vẫn chỉ... gia công

Quốc Chánh

07:19 02/04/2015

Với tính chất chủ yếu là gia công, ngành da giày Việt Nam khó có thể nắm bắt được cơ hội khi một loạt các Hiệp định thương mại như Hiệp định đối tác kinh tế chiến lược xuyên Thái Bình Dương (TPP), Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EU, Hiệp định Thương mại tự do giữa Việt Nam và Liên minh Hải quan (Nga, Kazakhstan, Belarus)... ký kết trong thời gian tới.

Ngành da giày xuất khẩu: Doanh nghiệp nội vẫn chỉ... gia công

Ảnh minh họa.

Một nhà máy của Nike ở Việt Nam

Nhận định về vấn đề này, ông Nguyễn Đức Thuấn, Chủ tịch Hiệp hội Da giày, túi xách Việt Nam (Lefaso), cho rằng thuận lợi này sẽ là cơ hội lớn để ngành da giày Việt Nam tiếp cận được các thương hiệu da giày, túi xách lớn của thế giới.

Doanh nghiệp nội... lép vế

Thế nhưng, theo báo cáo của Lefaso, ngành da giày mới chỉ chủ động được 30% nguyên liệu da thuộc. Với mức độ phụ thuộc khoảng 70%, mỗi năm ngành da giày nhập khẩu từ 1,1-1,5 tỷ USD da thuộc cho sản xuất hàng xuất khẩu. Và trong tổng số gần 550 doanh nghiệp da giày, có khoảng 80-90 nhà máy tại Việt Nam đang làm hàng gia công cho các thương hiệu Adidas, Nike và 90% trong số này lại thuộc về các doanh nghiệp FDI.

Điều này đã đưa Việt Nam trở thành 1 trong 5 nước có kim ngạch xuất khẩu da giày lớn trên thế giới. Tại cả 3 thị trường xuất khẩu lớn nhất hiện nay là Hoa Kỳ, Liên minh châu Âu (EU) và Nhật Bản, thì da giày từ Việt Nam đều đứng vị trí thứ 2 sau Trung Quốc. Thế nhưng, ngay cả hai doanh nghiệp Việt là Cty CP Đầu tư và sản xuất giày Thái Bình và Cty CP Công nghiệp Đông Hưng (Đông Hưng group) dù được các doanh nghiệp trong giới mệnh danh là những “đại gia” đầu ngành da giày nhưng thực tế vẫn chỉ là những doanh nghiệp làm hàng gia công xuất khẩu là chủ yếu.

Đến bài toán đường dài

Dù các doanh nghiệp da giày Việt Nam hiện đang nằm trong Top những ngành hàng xuất khẩu mạnh trên thế giới và tại Việt Nam, nhưng đến nay các doanh nghiệp Việt vẫn chưa thể tạo dựng được thương hiệu Việt nào trên thị trường thế giới mà đơn giải chỉ đảm nhận “kiếp” gia công cho các thương hiệu nước ngoài, vì vậy họ không được hưởng lợi nhuận nhiều từ những đơn hàng.

Vấn đề này được bà Bùi Kim Thùy, Phó trưởng phòng xuất xứ hàng hóa Cục Xuất khẩu, Bộ Công thương cảnh báo, TPP chỉ cho phép doanh nghiệp xuất khẩu được hưởng ưu đãi thuế quan còn 0% - 5% nếu chứng minh hàng hóa được sản xuất hoàn toàn tại bên xuất khẩu và nguyên vật liệu của bên đó hoặc một phần từ các nước trong khu vực ASEAN . Nếu xét yếu tố này thì da giày sẽ gặp khó vì hầu hết nguyên liệu sản xuất đều phải nhập khẩu từ Trung Quốc.

Theo bà Phan Thị Thanh Xuân - Tổng Thư ký Lefaso, việc cân bằng tỷ trọng xuất khẩu giữa doanh nghiệp FDI và khối doanh nghiệp trong nước cần một chiến lược lâu dài. Bởi, các doanh nghiệp FDI là những tập đoàn lớn có lợi thế lớn về vốn, kinh nghiệm, công nghệ.

Quan trọng hơn, họ có thị trường đầu ra quy mô toàn thế giới. Vì vậy, trong giai đoạn hiện nay doanh nghiệp trong nước chưa đủ lực, khó có thể cạnh tranh mà chỉ có thể cùng nhau phát triển. Bà Xuân cho rằng: Các doanh nghiệp trong nước không thể đi tắt mà cần có chiến lược lâu dài, có thể bắt đầu từ sản xuất gia công, từng bước chuyển sang những hình thức sản xuất cao hơn như FOB (mua nguyên liệu, bán thành phẩm), ODM (tự thiết kế, sản xuất, bán thành phẩm)...

Tương tự, ông Diệp Thành Kiệt, Phó chủ tịch Lefaso, cho rằng, công nghiệp phụ trợ cho ngành da giày còn hạn chế cũng là nguyên nhân khiến các doanh nghiệp nội lép vế trong tỷ trọng xuất khẩu và chỉ làm gia công ở công đoạn thấp của chuỗi cung ứng toàn cầu.

Vì thế, để phá chuỗi liên hoàn của các doanh nghiệp FDI, ngành công nghiệp da giày của Việt Nam phải nhanh chóng đầu tư xây dựng khu sản xuất nguyên phụ liệu, từng bước tăng tỷ lệ nội địa hóa nguồn nguyên liệu sản xuất, tạo thế chủ động trong hoạt động sản xuất kinh doanh của ngành mà trọng điểm sản xuất những vật tư chiến lược khác là da tổng hợp, đế giày và phụ liệu trang trí. Bên cạnh đó, cần hướng đến mục tiêu là nâng tỷ lệ nội địa hóa của các vật tư chiến lược như da thuộc, da tổng hợp, đế giày trên 50% vào năm 2020 và 70% từ 2025.

Theo Báo Diễn đàn Doanh nghiệp

Bảng giáThị trường

VN-Index 742.74 ▲ 1.81 (0.24%)

 
VN-Index 742.74 1.81 0.24%
HNX-Index 92.96 1.06 1.15%
UPCOM 57.21 -0.71 -1.24%
DJIA 16,038.48 11.43 0.07%
Nasdaq 4,286.74 2.99 0.07%
Nikkei 225 16,122.71 -881.59 -5.47%
FTSE 100 5,632.19 -57.17 -1.02%

BizLIVE - Gặp gỡ